Door de omvangrijke aardappeloogst zijn de prijzen die de telers dit seizoen voor hun aardappelen ontvangen laag. In maart 2015 ligt de index ruim 40 punten lager dan in maart 2014. Ook de consumentenprijzen van verse en koelverse producten zijn gedaald, maar de laatste maanden zijn de prijzen van aardappelen en aardappelproducten redelijk stabiel gebleven.
Prijsontwikkeling
De index van de af-boerderijprijzen van aardappelen is gebaseerd op zowel contract- als vrijemarktprijzen. De prijs is in het voorafgaande oogstseizoen (2013-2014) fors gedaald. Bij de start van het lopende seizoen 2014-2015 lag de index op 50 (2010=100). Sindsdien zijn de af-boerderijprijzen een fractie boven dat lage niveau gestabiliseerd. In maart 2015 ligt de index ruim 40 punten lager dan in maart 2014. Dit is vooral het gevolg van de omvangrijke productie in zowel Nederland als in de omringende aardappelproducerende landen. Ook politieke spanningen (Oekraïne) en een importstop (Rusland) drukken de prijzen. Herstel van de telersprijzen ligt bij deze marktsituatie niet voor de hand, wat betekent dat telersprijzen tot aan het nieuwe seizoen (2015-2016) naar verwachting laag blijven. Lage prijzen en gunstige wisselkoersen vormen een stimulerende factor voor de export van aardappelen en aardappelproducten.
De producentenprijsindex, die betrekking heeft op aardappelproducten, is ten opzichte van maart 2014 slechts enkele punten gedaald. De verwerkers kopen via contracten in, waardoor ze relatief stabiele verkoopprijzen hanteren. De consumentenprijsindex ligt in maart 7 punten lager dan een jaar eerder. De consumentenprijs volgt de prijsontwikkeling in de aardappelmarkt, maar de relatieve uitslagen zijn kleiner dan bij de af-boerderijprijzen. Deze index is gebaseerd op een mix van tafelaardappelen en aardappelproducten. De omvangrijke oogst in Noordwest-Europa wordt zichtbaar in de consumentenprijs van met name tafelaardappelen.
Achtergrond keten en prijsvorming in de keten van aardappelen
Er zijn een kleine 6.800 consumptieaardappeltelers in Nederland. Zij produceren jaarlijks gemiddeld 3,9 miljoen ton consumptieaardappelen. De geteelde rassen verschillen naar bestemming: de verwerkende industrie of de verse tafelaardappelen. Aardappelen worden direct na de oogst geleverd of op de boerderijen bewaard en op afroep geleverd. De producentenprijsindex (PPI) is voornamelijk gebaseerd op opbrengstprijzen van verwerkers die sorteren en verpakken, maar deels ook op die van fabrikanten van chips en voorgebakken frites. In Nederland bestaan ongeveer 40 bedrijven die tafelaardappelen verwerken, de zogenaamde kleinverpakkers. Zij sorteren, wassen en verpakken rond de 0,8 miljoen ton aardappelen per jaar voor de Nederlandse markt en exportmarkt. Binnen de verwerkende industrie zijn er vier grotere spelers die 85% van het volume verwerken. Het zijn mondiaal opererende bedrijven, met meerdere productielocaties. Het grootste deel van hun voorgebakken producten wordt ingevroren en geëxporteerd. De consumentenprijzenindex (CPI) is gebaseerd op tafelaardappelen (en andere knollen) die vers en in koelverse vorm worden aangeboden bij supermarkten, speciaalzaken en op markten. Van de tafelaardappelen wordt ongeveer 80% via de supermarkten aangeboden. Voor koelverse producten is het aandeel bij supermarkten 95%.
Afstemming tussen schakels
Aardappeltelers verkopen hun product op contractbasis of via de vrije markt. Prijzen in Noordwest-Europa worden bepaald door de vraag van en concurrentie tussen verwerkers en het aanbod in de productieregio Noordwest-Europa (Nederland, Frankrijk, Duitsland, België, Verenigd Koninkrijk). Om hun grondstofvoorziening zeker te stellen, bieden afnemers voorafgaand aan het teeltseizoen contracten aan. Ongeveer 75-80% van de aardappelen voor de verwerkende industrie wordt op contractbasis verhandeld. Er bestaat een grote variatie aan contractvormen. Producentenprijzen zijn aanzienlijk minder volatiel dan de af-boerderijprijzen. Alleen in 2007 was er vanwege droogte en wateroverlast een effect van de hoge af-boerderijprijzen te zien. In 2011 waren deze effecten veel minder zichtbaar. De supermarktketens kopen veelal in op basis van contracten die voor een langere periode (van maanden tot een jaar) gelden. De prijzen van verse en koelverse producten in het winkelschap volgen de fluctuaties in de telersprijzen.
Meer informatie:
Lei wageningen ur.
T.: +31 (0) 070 335 83 30
E.: informatie.lei@wur.nl
W.: www.agrimatie.nl
