Het Nederlandse kustgebied krijgt steeds meer te maken met droogte en verzilting, dit is een groeiend probleem voor landbouw, waterbeheer en natuur. In het Groen Kennisnet webinar ‘SALTA, een blik op verzilting’ sprak Groen Kennisnet met Minou Hegge over het probleem verzilting en de rol die het kenniscluster SALTA speelt in mogelijke oplossingen en kennisontwikkeling.
Minou Hegge schoof aan in haar rol als praktijkcoach binnen SALTA. Naast deze functie is ze ook actief als projectleider team bodem & water bij LTO Noord en binnen het akkerbouwbedrijf van haar familie in Groningen. Direct maakt ze duidelijk waar het kenniscluster SALTA zich voor inzet: “SALTA is een mooi breed netwerk waarin we kennis samenbrengen en de bedoeling is dat deze kennis vooral bij de praktijk terechtkomt. Op die manier kunnen we ook handelingsperspectief aan de praktijk bieden die met deze vraagstukken te maken heeft”.
Definitie van verzilting
In een webinar waar verzilting centraal staat kan de definitie van het fenomeen niet missen. Minou geeft aan dat het bij verzilting draait om een toenemende zoutconcentratie in de bodem en het water. Als indicator hiervoor is de elektrische conductiviteit (EC) gebruikt, ofwel de som aan opgeloste stoffen die een indicatie geeft over het zoutgehalte. In Nederland gebruiken we hier ook wel de chlorideconcentratie voor wat later in het webinar door een kijkersvraag aan bod komt.
Verzilting gebiedsafhankelijk probleem
Nu de definitie uit de weg is, is het tijd om te kijken naar de oorzaken van het probleem. “In Nederland heeft verzilting te maken met de toenemende kweldruk, vooral in lagere plekken. Door een verder dalende bodem en de stijgende zeespiegel stijgt de kweldruk,” aldus Minou. Dit hoeft volgens haar niet overal een probleem te zijn. “Of verzilting een probleem is, is gebiedsafhankelijk. Soms wordt er al goed mee omgegaan, dan is het geen probleem. Het is iets waar je als gebruiker van de grond steeds meer rekening mee moet houden.”
En die grondgebruiker bevindt zich lang niet altijd direct aan de kust. Agrariërs en natuurbeheerders in Limburg zullen er weinig last van hebben maar in grote delen van laag Nederland zoals Zeeland, Zuid-Holland en Groningen kan door kweldruk het zoutgehalte in de bodem en het water toenemen.
Omgaan met verzilting
Tijdens het webinar wordt het duidelijk dat kijkers op zoek zijn naar maatregelen die helpen verzilting tegen te gaan. Zij vragen zich af wat ze zelf kunnen doen tegen verzilting en of maatregelen zoals het doorspoelen van sloten effectief zijn. Minou benadrukt dat kennis van de situatie van groot belang is. Zo geeft ze als antwoord op de vraag “Wat de doen tegen kwelwater?” het volgende antwoord: “Het kwelwater zit er. Het is voor de gebruiker vooral van belang om te weten waar het zit, dan kun je gaan kijken welke maatregelen passend zijn.”
Leer de situatie kennen
SALTA speelt een belangrijke rol bij het inzichtelijk maken van de situatie. Praktijkcoaches zoals Minou helpen de perceel specifiekesituatie in kaart te brengen. Dit doen ze aan de hand van een vaststaand protocol dat binnenkort publiek beschikbaar is op de site van SALTA. Door de complexiteit van het meten van zout in de bodem is nog wel specialistische ondersteuning nodig. Wel kunnen agrariërs zelf met behulp van een EC-meter de zoutgehaltes in de sloot en uit drainagebuizen meten.
Kennisontwikkeling binnen SALTA
Het ontwikkelen van het meetprotocol is een van de activiteiten waarmee SALTA werkt aan handelingsperspectief. Maar SALTA werkt aan nog veel meer. Zo speelt de organisatie een rol in het opstellen van de kennisagenda verzilting die onder ander aandacht besteed aan de ontwikkeling van kennis over de zouttolerantie van verschillende gewassen en rassen. Want: “Er zijn wel gewassen, zoals suikerbiet, die beter met zout om kunnen gaan. Maar er is veel variëteit in rassen; bij bijvoorbeeld aardappels kan het ene ras beter tegen een verhoogd zoutgehalte dan het andere.”
In veel gevallen biedt de uitbreiding van kennis handvatten voor individuele ondernemers om de teelt en het perceelbeheer aan te passen aan hun specifieke situatie. Want: “Omgaan met verzilting is altijd ontzettend specifiek, daar is geen algemene handleiding voor op te stellen.” Toch is samenwerking belangrijk, want bepaalde ingrepen of maatregelen kunnen alleen op gebiedsniveau worden genomen, zoals het doorspoelen of verondiepen van sloten. Ook de afwegingen tussen verschillende gebruikers, zoals agrariërs en natuurbeheerders, moeten op gebiedsschaal worden gemaakt..
Ben jij door dit webinar nieuwsgierig geworden naar de activiteiten van SALTA? Kijk dan snel op hun site voor meer informatie over de organisatie, hun projecten en activiteiten die plaats vinden.
Bron: Groen Kennisnet
