Strakke verkaveling, brede sloten en een open horizon – het landschap van de Veenkoloniën ademt akkerbouw. Maar hoe houd je het bedrijf in dit gebied anno 2025 rendabel en toekomstbestendig? Over die vraag spraken akkerbouwer Be Panman en WUR-bedrijfsleider Gerard Hoekzema tijdens een webinar van Groen Kennisnet in de serie Boerderij van de Toekomst.
Veranderend bouwplan en nieuwe teelten
Panman runt samen met zijn vader een akkerbouwbedrijf in de Veenkoloniën – de vierde generatie inmiddels. “Ik ben hier opgegroeid tussen de zetmeelaardappelen, maar het bouwplan ziet er tegenwoordig anders uit,” vertelt hij. “Naast aardappelen telen we nu ook uien. Er wordt meer geautomatiseerd, van beregenen tot data-analyse. Dat maakt het werk efficiënter, maar ook complexer.”
Hoekzema ziet die ontwikkeling ook breder in de regio: “Waar je vroeger alleen aardappelen zag, zie je nu veel meer variatie in de bouwplannen. Akkerbouwers zijn creatief in het zoeken naar nieuwe teelten die passen bij hun grond en markt.”
Bodem en middelen: zoeken naar balans
De dalgrond in de Veenkoloniën is rijk aan organische stof en makkelijk te bewerken, maar kent ook uitdagingen. “De grond warmt snel op, wat bij gevoelige rassen voor onregelmatige groei kan zorgen,” zegt Panman. Daar komt bij dat het middelenpakket snel kleiner wordt. “Vooral bij onkruid- en ziektebestrijding merken we dat de voorraadkast steeds leger raakt.”
Hoekzema vult aan: “Het gezond houden van de bodem blijft een uitdaging. Chemie is soms nodig, maar we willen vooral werken aan een duurzaam evenwicht. Boeren weten zelf het beste wat er op hun grond werkt – dat besef mag breder doordringen.”
Biologische bestrijding met De Groene Vlieg
Panman experimenteert met biologische plaagbestrijding in het project De Groene Vlieg, gericht op de uienvlieg. “De resultaten zijn verrassend goed. Daar kan geen chemie tegenop,” vertelt hij enthousiast. Ook in zijn aardappelteelt zoekt hij naar verbetering. “We zijn van 1-op-2 naar 1-op-3 gegaan en proberen nieuwe rassen. Dat geeft hogere opbrengsten en gezondere gewassen.”
Maatschappelijke druk en beleid
De maatschappelijke druk op boeren is groot, merkt Hoekzema. “Er zijn in Nederland 18 miljoen landbouwexperts,” zegt hij met een glimlach. Om het begrip te vergroten, organiseert WUR een project waarbij beleidsmakers drie dagen ‘boer’ zijn. “Ze leren wat het betekent om een bouwplan te maken, met risico’s, ziekten en financiën. Want een boerenbedrijf is geen hobby – het is ondernemen met verantwoordelijkheid.”
Panman pleit voor duidelijker beleid: “We willen weten waar we aan toe zijn. Ik besteed liever tijd op het land dan achter de computer met vinkjes en formulieren. Controle is prima, maar laat het praktisch blijven.”
Toekomst in de Veenkoloniën
Beiden zijn ondanks de uitdagingen optimistisch. “Ik hoop dat hier straks een vijfde generatie op het bedrijf staat,” zegt Panman. Hoekzema deelt dat vertrouwen: “Over twintig jaar groeien er nog steeds aardappelen, graan en uien in de Veenkoloniën – maar waarschijnlijk met andere technieken, nieuwe rassen en meer samenwerking.”
Boerderij van de Toekomst – Veenkoloniën
Binnen het project Boerderij van de Toekomst werken onderzoekers, boeren en partners aan toekomstbestendige landbouw in de Veenkoloniën. De focus ligt op drie thema’s:
- Klimaat & water: samen met boeren en waterschap zoeken naar oplossingen voor het unieke reliëf en waterbeheer van het gebied.
- Verdienmodel: nieuwe technieken en teeltcombinaties testen om de akkerbouw rendabel te houden.
- Traditionele teelt: experimenteren met alternatieve gewassen naast de klassieke aardappel-biet-graanrotatie.
Het tweede webinar in de reeks Boerderij van de Toekomst vindt plaats op 19 november.
Bron: Groen Kennisnet
