Waar komt ons eten vandaan? En wat gebeurt er voordat een aardappel op ons bord ligt? Veel scholen willen dat leerlingen dit niet alleen uit de boeken leren, maar het vooral zelf ervaren. Voor basisscholen die vanaf komend voorjaar op bezoek gaan bij een akkerbouwer is er nu nieuw lesmateriaal beschikbaar.
De lesmodule Met de klas naar de akkerbouwer, ontwikkeld vanuit het project Akkerbouw Avonturen door team Smaaklessen van Wageningen University & Research, ondersteunt leerkrachten en akkerbouwers bij het organiseren van een betekenisvol bezoek. Leerlingen ontdekken actief waar hun voedsel vandaan komt en gaan daarover met elkaar in gesprek.
Van voorbereiding tot reflectie
De lesmodule is ontwikkeld voor groep 5 tot en met 8 en bestaat uit drie onderdelen. Leerlingen bereiden het bezoek eerst voor in de klas, gaan vervolgens op excursie naar een akkerbouwbedrijf en sluiten in de klas af met een activiteit om terug te blikken. Tijdens dit leerproces maken leerlingen kennis met onderwerpen zoals de bodemkwaliteit, het telen van gewassen, de invloed van het weer en het gebruik van gewasbescherming.
Ook voeding en gezondheid krijgen aandacht, net als de manier waarop akkerbouwproducten worden verwerkt en gegeten. Belevend leren staat centraal: leerlingen kijken, voelen, ruiken en proeven zelf.
Getoetst en onafhankelijk
Het lesmateriaal is beoordeeld door een onafhankelijke toetsingscommissie en in de praktijk getest bij negen klassen die op bezoek gingen bij negen verschillende akkerbouwers. De reacties waren positief. “Ik vond het echt heel leuk, misschien wil ik toch boer worden”, aldus een van deelnemende leerlingen. De module voldoet aan de kwaliteitseisen van het VoedseleducatiePlatform. Zo is er geen product- of merkpromotie, sluit de inhoud aan bij de Schijf van Vijf en bij de kerndoelen van het basisonderwijs, en staat objectieve informatie centraal.
De module maakt deel uit van een breder educatief aanbod voor boerderijbezoeken, bekend onder de naam Smaakexcursies.
Waardering voor educatie op het erf
Vanaf 2026 ontvangen educatieakkerbouwers die zijn aangesloten bij Boerderij Educatie Nederland een vergoeding voor de lessen die zij op hun bedrijf verzorgen. BO Akkerbouw heeft zich hiervoor ingezet, vanuit de overtuiging dat onafhankelijke educatie over akkerbouw belangrijk is voor de hele sector. Volgens André Hoogendijk, directeur van BO Akkerbouw, draagt het project niet alleen bij aan bewustwording rond gezond en duurzaam eten, maar versterkt het ook de band tussen boeren en de maatschappij.
Wetenschappelijk vervolg
Dit jaar start het Louis Bolk Instituut een onderzoek naar het effect van boerderijeducatie, waaronder deze lesmodule. Gekeken wordt naar de kennis van kinderen over de herkomst en productie van voedsel, de waardering voor voedsel en naar andere aspecten ten aanzien van het maken van een gezonde en duurzame voedselkeuze. De resultaten van deze studie worden medio 2027 verwacht.
Gratis beschikbaar
Het lesmateriaal voor leerkrachten van groep 5 tot en met 8 is gratis beschikbaar via www.voedseleducatie.nl. Dit online lesportaal is sinds 2020 gebruikt door meer dan 28.000 leerkrachten. Akkerbouwers en andere geïnteresseerden kunnen het materiaal aanvragen via de website van Smaaklessen.
Bij de voorbereidende les in de klas horen twee korte video’s, over bodem en akkerbouw. Deze video’s zijn vrij toegankelijk en ook los van de lesmodule inzetbaar.
Scholen die enthousiast zijn geworden en met een klas naar een akkerbouwer willen, vinden op de website van Boerderij Educatie Nederland een overzicht van deelnemende boeren en tuinders. Deze educatieboeren hebben een training gevolgd waarin pedagogiek, didactiek, veiligheid en hygiëne centraal staan.
Samenwerking en financiering
Het project Akkerbouw Avonturen ontvangt financiële steun vanuit de kennis- en innovatieagenda landbouw, water, voedsel. Binnen de KIA werken bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid samen aan innovaties voor veilig en gezond voedsel (en een groene leefomgeving) voor 9 miljard mensen in een veerkrachtige wereld.” Partners in dit project zijn BO Akkerbouw, Aeres Hogeschool, Boerderij Educatie Nederland, Kom bij de Boer en Wageningen University & Research.
Bron: WUR
