“Miscanthus is een robuust gewas met toekomst”

Familie Peters uit het Brabantse Heeswijk teelt acht hectare Miscanthus. Dit is een vast gewas dat twintig jaar kan blijven staan. Ieder jaar worden na de winter, vanaf maart of april, de stengels van Miscanthus geoogst. Deze gehakselde stengels kunnen onder andere worden ingezet als veenvervanger in potgrond, afstrooimateriaal voor perken en plantsoenen, en als grondstof voor karton en wc-papier. Ook biobased bouwmaterialen behoren tot de mogelijkheden.

Bert en Angelie Peters telen sinds 2021 Miscanthus, ook wel Olifantsgras genoemd. Wat begon als een experiment, groeide in korte tijd uit tot een belangrijk onderdeel van hun bedrijf. Inmiddels beslaat de teelt acht hectare, naast de één à twee hectare lupine, en hun bestaande boomkwekerij. “We wilden onze gronden beter benutten, en tegelijkertijd bijdragen aan een duurzamere landbouw”, vertelt Angelie Peters.

De kennismaking met Miscanthus kwam tot stand via hun zoon Simon, die in 2021 stage liep bij een plantenkwekerij, waarvan de eigenaar een van de initiatiefnemers is van Miscanthus-Agri. “Via hem zijn wij met de teelt in aanraking gekomen. En inmiddels zijn onze twee jongste zoons Lucas en Simon ook mede-eigenaren van dit bedrijf.” Ook Bert en Angelie hebben een agrarische achtergrond. In 2000 startten ze samen een boomkwekerij, een keuze waar ze nog altijd blij mee zijn. “Het kweken van bomen blijft de belangrijkste tak van ons bedrijf, maar we wilden daarnaast kijken naar andere gewassen met toekomstwaarde”, zegt Peters.

Eiwittransitie

De interesse in alternatieve teelten werd versterkt door de eiwittransitie. In 2020 begon de familie Peters met de oriëntatie naar een geschikt eiwitgewas en kwamen ze uit bij lupine. Ze sloten zich aan bij telersvereniging LuPeel en de Producentenorganisatie Eiwitboeren van Nederland.

Lupine teelt de familie sinds 2021 in een rotatie van één op zes, op één à twee hectare. Het gewas wordt geroteerd met boomkwekerijgewassen en percelen die braak liggen. Na drie jaar ervaring op te hebben gedaan, kiest de familie nu definitief voor winterlupine, in plaats van zomerlupine. “Wij zien dat de winterlupine beter tegen extremen in het voorjaar kan, dus ook beter tegen zeer droge voorjaren.” Met de lupine zit de familie deels ook in een proef van het Louis Bolk Instituut. Voor de afzet gaat het product naar Lekker Lupine in Randwijk, waarna het wordt gebruikt voor humane consumptie.

Gewoon proberen

Gelijktijdig met de opstart van de lupineteelt keek de familie naar de mogelijkheden voor Miscanthus. “Op enkele natte percelen, die minder geschikt zijn voor de boomteelt, leek dit vaste gewas een uitkomst. Bert en ik zeiden tegen elkaar: we kunnen er eindeloos over praten, maar we kunnen het ook gewoon proberen.” Zo plantten ze in 2021 de eerste twee hectare Miscanthus.

Sterk en onderhoudsarm

Miscanthus is een vaste teelt die wel twintig jaar kan blijven staan. De aanplant gebeurt met een speciale plantmachine, die wortelstokken op circa tien centimeter diep in de grond legt. “In het eerste jaar vraagt de teelt wat meer aandacht”, aldus Peters. “Dan moet je goed opletten op onkruid en bij droogte eventueel beregenen. Maar vanaf het tweede jaar gaat deze teelt bijna vanzelf.”

Miscanthus bemest zichzelf via zijn eigen bladeren, die gedurende het jaar eraf vallen. Hierdoor wordt een dikke humuslaag gevormd onder de planten. Dit verbetert de bodemstructuur en er is geen kunstmest nodig. “Het gewas is ongelooflijk sterk en robuust”, zegt Peters. “Of het nu wekenlang droog is, of regent, Miscanthus houdt zich prima staande. We hebben in 2024 natuurlijk een extreem nat jaar gehad, en sommige voorgaande voorjaren extreme droogte, maar ook dan gaat het prima. Daarnaast hoeven wij nooit bespuitingen uit te voeren.”

Jaarlijkse oogst

Omdat de Miscanthusteelt dermate goed beviel, is de familie Peters de afgelopen jaren ieder jaar twee hectare Miscanthus extra gaan telen. Daardoor zitten ze momenteel op acht hectare Miscanthus. Het gewas kan al vanaf het tweede jaar worden geoogst. Dat gebeurt elk voorjaar, vanaf maart of april, afhankelijk van of de stengels droog genoeg zijn. “De stengels dienen voor de oogst op ongeveer tachtig procent droge stof te zitten.”

De oogst wordt uitgevoerd door Van Kessel Loon- en Grondverzetbedrijf uit Dinther. “De stengels worden met een reguliere maïshakselaar gehakseld en daarna opgeslagen in onze drie overdekte sleufsilo’s”, vertelt Peters. De opbrengst is stabiel, met gemiddeld vijftien tot achttien ton droge stof per hectare. “Dat betekent dat wij met acht hectare een mooie constante productie hebben”, zegt ze tevreden.

Brede toepassingsmogelijkheden

De gehakselde Miscanthus wordt door familie Peters geleverd aan een verwerkingsbedrijf, dat het materiaal inzet als veenvervanger in potgrond, afstrooimateriaal voor plantsoenen en als grondstof voor karton en wc-papier. “Op termijn kan het ook worden ingezet voor biobased bouwmaterialen. Dat zou de opbrengst nog aantrekkelijker kunnen maken.” Maar voor de familie Peters draait het niet alleen om het financiële aspect. Volgens Peters is het ook gewoon een goed gevoel, dat je iets doet wat de natuur ten goede komt.

De acht hectare Miscanthus vormt bovendien een toevluchtsoord voor allerlei diersoorten. “Doordat wij maandenlang niet op het perceel komen met trekkers en machines, is het een veilige plek voor dassen, patrijzen, reeën, hazen en kleine knaagdieren. Dat geeft een mooi beeld, een perceel vol leven.”

Uitbreiding in areaal

Wat de toekomst betreft, wil de familie het lupineareaal voorlopig niet uitbreiden. “Dat is namelijk lastig vanwege de benodigde ruimte in de rotatie”, legt Peters uit. “Maar met Miscanthus zouden wij in principe nog kunnen groeien, afhankelijk van de afzet.” Aan Miscanthus-Agri zal het in ieder geval niet liggen, aangezien hier hard wordt gewerkt aan de verdere ontwikkeling van de afzet van deze teelt. “Er liggen nog zoveel kansen voor Miscanthus”, vertelt Peters optimistisch. “Het is een gewas dat bijdraagt aan bodemverbetering, betere waterkwaliteit en biodiversiteit, én het is economisch ook interessant. Dat is gewoon een mooie combinatie.”

Tekst en beeld: Dick van Doorn