Straks bewijs je met één app hoe duurzaam jouw akkerbouwbedrijf is en stuur je er ook op. De BMA-app vertaalt teeltkeuzes naar KPI-scores. WUR-onderzoeker Tamara ten Den werkt aan de doorontwikkeling van de app en rekende twee voorbeeldbedrijven door. Dit zijn de eerste resultaten.
Bouwplanrotatie, groenbemesters, akkerranden… Als akkerbouwer doe of wil je van alles om duurzaam te telen en de biodiversiteit op je bedrijf te verbeteren, maar wat levert het op? En hoe toon je dat aan tegenover een afnemer, provincie of bank?
De BiodiversiteitsMonitor Akkerbouw (BMA) geeft antwoord. De gratis app vertaalt bedrijfsgegevens naar 13 Kritische Prestatie-indicatoren (KPI’s): van stikstofbodemoverschot en organische stofaanvoer tot gewasdiversiteit, bodembedekking en milieubelasting van gewasbescherming. Zo krijgt de teler helder inzicht in de eigen prestaties. Binnenkort volgt KPI 14: natuur- en landschapsbeheer. In het project AGROS-II werkt onderzoeker Tamara ten Den van Wageningen University & Research aan de verdere doorontwikkeling van de app.
Meten is sturen
Wie de KPI-scores in beeld heeft, kan integraal op doelen gaan sturen. Dan kun je als teler keuzes maken op basis van de eigen bedrijfssituatie. “Als je doelen stelt, bijvoorbeeld rond bodemkwaliteit of emissies, zie je met deze indicatoren of je de goede kant op gaat”, zegt Tamara ten Den. „En belangrijk: je kiest zelf welke maatregelen je neemt.”
De app laat ook zien hoe maatregelen elkaar beïnvloeden. Een hogere aanvoer van dierlijke mest verbetert de organische stofaanvoer, maar kan tegelijk het stikstofoverschot opdrijven. “Zo zie je direct waar je winst pakt en waar risico’s zitten. Het helpt telers bij het maken van gerichte keuzes richting hun doel.”
Meerjarenoverzicht
Binnen AGROS-II wordt gewerkt aan een meerjarenoverzicht. “Door de prestaties over meerdere jaren te vergelijken, zie je trends, zonder dat een extreem weerjaar alles vertekent. Dat geeft veel meer houvast.”
Ook zijn ondertussen de KPI’s verder doorontwikkeld. Zo is vorig jaar een extra KPI toegevoegd voor gewasdiversiteit binnen het teeltjaar. Deze KPI wordt berekend met de Hill Shannon-index en kijkt naar het aantal verschillende gewassen en de verdeling van het areaal over die gewassen. “Op zichzelf zegt één KPI nog relatief weinig, maar samen met KPI’s voor perceelsgrenzen (randdichtheid) en gewasgeschiedenis (rotatie index) ontstaat een veel completer beeld van de gewasdiversiteit op bedrijfsniveau.”
Scores voorbeeldbedrijven
Op de voorbeeldbedrijven binnen AGROS-II wordt dat concreet zichtbaar. Bij de berekeningen van de Boerderij van de Toekomst in Lelystad vallen Tamara een aantal dingen op. “Stikstof- en fosfaatoverschot lagen de afgelopen jaren vrij hoog, wat negatief is, maar de organische stofaanvoer scoorde telkens juist goed.”
Opvallend positief is alles rondom diversiteit. De strokenteelt levert hoge scores op gewasdiversiteit, oppervlakteverdeling en bodembedekking. „Je ziet gewoon de teeltstrategie direct terug in de cijfers.”
Bij de ForwardFarm in Abbenes (NH) lagen stikstof- en fosfaatoverschot beide laag. Een goed resultaat. De organische stofaanvoer voor aardappel, suikerbiet en ui was aan de lage kant. „Dat verbeter je met meer dierlijke mest of andere groenbemesterkeuzes, al heeft meer mest een keerzijde voor het stikstofoverschot. De gewasdiversiteitsscores waren iets aan de lage kant; verbetering zit daar in bouwplankeuzes.”
Wat kun je er nu al mee?
De app geeft telers direct inzicht in sterke punten en verbeterkansen, en de scores zijn meteen bruikbaar in gesprek met de teeltadviseur. Scores worden berekend op perceelsniveau en worden samengevat naar gewas en bedrijfsniveau. De volledige scores kunnen worden gedeeld tussen FarmMaps accounts. Daarnaast kunnen de bedrijfs- en/of gewasresultaten worden gedeeld met anderen zoals ketenpartijen, financiers of overheden. Dit gaat nu nog via PDF, maar dat kan binnenkort ook in machineleesbaar format. Op deze manier kunnen prestaties worden beloond met een financiële vergoeding, korting op financiering of vrijstelling van bepaalde maatregelen.
De volgende stap: scenario’s doorrekenen
De ambities reiken verder. “We willen benchmarking aanbieden, gebaseerd op de uitgangspunten van de Gedragscode Datagebruik Agrifood. En we willen een scenariotool toevoegen aan de BMA-app waarmee je vooraf doorrekent wat een bepaalde keuze doet met je scores. Dan ga je van meten naar echt sturen”, zegt Tamara. In april is er een update geweest. In deze update is het aantal ondersteunde gewassen uitgebreid. Verder ondersteunt de app nu bol-ontsmetting voor bloembollen en wordt er op gewasniveau onderscheid gemaakt tussen poot-, consumptie- en zetmeelaardappelen.
De BMA-app is eigendom van BO Akkerbouw en gratis beschikbaar via het FarmMaps-platform (farmmaps.net). Naast de voorbeeldbedrijven helpen ook pilots de app verder te verbeteren. Dit voorjaar liep een pilot met 60 tot 80 telers via FarmFrites; in de Zuidwestelijke Delta start de provincie deze zomer met naar verwachting 500 tot 600 deelnemers.
Bron: WUR
