De bodemtoestand nú bepaalt hoe we dit teeltseizoen van start gaan. Met inzicht in de bodem van je eigen perceel kan een geschikte grondbewerkingstechniek worden gekozen. Tijdens de Masterclass Bodem, georganiseerd door Weevers Mechanisatie, zijn de effecten van verschillende grondbewerkingstechnieken beoordeeld in de bodem.
Op een zonnige middag verzamelden we ons op een perceel van Harry’s Farm in Swifterbant. Binnenkort zal de akkerbouwer van start gaan met grondbewerking en inzaaien van de percelen op kleigrond. Welke grondbewerkingstechnieken kan hij de komende tijd het beste inzetten om zijn gewassen een vliegende start te geven?
Hoe staat het ervoor met de bodem?
“Het beoordelen van de bodem hoeft geen hogere wiskunde te zijn”, vertelt Anna Zwijnenburg, adviseur bij Van Kavel naar Tafel, terwijl ze een profielkuil graaft op het perceel met een soortenrijk groenbemestermengsel. “Door een kluit uit te steken en te beoordelen, krijg je een goed beeld van de bodemstructuur, activiteit van bodemleven, beworteling en waterhuishouding in de bodem. Op 0 tot 25 centimeter en 25 tot 50 centimeter diepte kun je al goed zien wat verschillende handelingen in de afgelopen tijd hebben gedaan met je bodem.”
Vorig jaar heeft de akkerbouwer dit perceel in de stoppel van de zomertarwe in één werkgang bewerkt met een combinatie van een Holsteiner voorzetwoeler en Garron vaste tand cultivator van Evers Agro. Op een diepte van 13 à 14 centimeter is er een breukvlak te zien. Boven het breukvlak is het rijk aan bodemleven: er zijn poriën in de bodem zichtbaar, wat direct bijdraagt aan de waterhuishouding van de bodem. Maar daaronder is de bodem compacter. De wortels hebben meer moeite gehad om door deze laag heen te komen.
Volgens Zwijnenburg hoeft deze waarnemingniet per definitie te betekenen dat het er slecht voor staat met de bodemtoestand. “Om de bodem goed te beoordelen, moet je altijd meerdere profielkuilen graven op een perceel. Misschien lag hier wel een spuitspoor?”
Wat waren de omstandigheden?
Bij de akkerbouwer werden dan ook de volgende vragen neergelegd: waarom heb je voor deze grondbewerkingstechnieken gekozen? Wat waren de weersomstandigheden tijdens het doen van grondbewerking? “Er is een risico dat de grondbewerking onder te natte omstandigheden wordt uitgevoerd. De toplaag lijkt dan al droog, maar daaronder is de bodem nog vrij nat. Dat is ook belangrijk voor grondbewerking in het voorjaar. Graaf eerst even een profielkuil, voordat je aan de slag gaat. Dan weet je of de bodem er echt klaar voor is.”
Wat zijn de gekozen grondbewerkingstechnieken in het voorjaar?
Voor de komende tijd is de akkerbouwer van plan om de groenbemester te verkleinen met een Biomulch frees van Kuhn, wat het afbraakproces van organisch materiaal in de toplaag bevordert. Daarna zullen er op dit perceel aardappelen worden gepoot. Vorig jaar werkte deze combinatie van teelten en grondbewerkingstechnieken goed, volgens de akkerbouwer.
Toch plaatst een van de aanwezige agrariërs hier een kanttekening bij. Er staat namelijk best veel Vogelmuur tussen de afgestorven groenbemester. Was het een optie geweest om al eerder met de ecoploeg de groenbemester met het onkruid onder te ploegen? “In januari of februari was dit een goede optie geweest. Voor nu is het te laat omdat de grond, gezien de zwaarte, te weinig tijd heeft om te verweren”, antwoordt Zwijnenburg.
Of wordt het dan toch Roundup voorafgaand aan de teelt? “In principe heb je nog even de tijd, voordat de aardappelen moeten worden gepoot, dus je zou de Biomulch weer kunnen inzetten in plaats van Roundup”, adviseert Zwijnenburg. “Het is altijd een afweging, maar aangezien je ook een ecoploeg hebt staan, zou je komend jaar kunnen overwegen om iets eerder te ploegen om de groenbemester op tijd in te werken.”
Biomulch voorafgaand aan bietenteelt
Op een naastgelegen perceel met groenbemester zullen binnenkort bieten worden gezaaid. De ondergrond werd tijdens de masterclass als matig gescoord, maar naar verwachting zullen de bieten hier zorgen voor structuurverbetering met een diepe beworteling.
Om de groenbemester succesvol te vernietigen, adviseert Christiaan Borkus van Reesink Agri om de Biomulch te combineren met een frontklepelmaaier. “Op deze manier kan de vegetatie snel indrogen en verteren”.
Moet je de bodem diep bewerken?
Ook stipt Zwijnenburg het onderwerp diepe grondbewerking aan. In hoeverre dit nodig is, is namelijk onder andere afhankelijk van de bodemtoestand, voorvrucht en opvolgende teelt. “Er is natuurlijk de trend met minimale grondbewerking. In hoeverre je dit toe kunt passen, is sterk afhankelijk van het perceel, het bouwplan en de weersomstandigheden. Het risico op bodemverdichting is aanwezig bij hoge wiellasten en oogsten die onder te natte omstandigheden plaatsvinden. Bodemverdichting is dan niet altijd op te lossen met alleen lichte grondbewerking en een groenbemester. Soms is er diepere grondbewerking nodig om juist ruimte te kunnen maken voor de wortels van de groenbemester, of het graan.”
De combinatie van beworteling en de juiste grondbewerkingstechniek is dan ook een voorwaarde om een diepe grondbewerking te laten slagen, blijkt uit deze masterclass. Dit creëert ruimte voor de wortels en het bodemleven, brengt zuurstof in de bodem en reguleert de waterhuishouding in de bodem. “Houd in je achterhoofd dat je veel meer schade kunt aanrichten met lichte grondbewerking onder slechte omstandigheden dan diepere grondbewerking onder goede omstandigheden, wanneer de bodem erom vraagt.”
De Holsteiner-voorzetwoeler van Evers Agro (links) voor grondbewerking na afloop van de teelt en de Biomulch frees van Kuhn voor het verkleinen van groenbemesters (rechts).
Meer over de Masterclass Bodem
De Masterclass Bodem werd begin maart georganiseerd door Weevers Mechanisatie uit Swifterbant. Dit mechanisatiebedrijf maakte een aantal jaren geleden bewust de keuze om zich te specialiseren in een aantal facetten binnen de akkerbouw, waaronder grondbewerking. In lijn met deze visie zijn zij dealer van onder andere Reesink Agri (Kuhn) en Evers Agro.
Tijdens de Masterclass Bodem leerden agrariërs dat het bij grondbewerking niet alleen gaat om de werkwijze van de machine, maar meer over de aansluiting hiervan op de bodemtoestand van een specifiek perceel. Juist daar kan een passende grondbewerkingsmachine het verschil maken.
Tekst: Kim Sjoers
Beeld: Kim Sjoers en Koos in ‘t Hout
