Onkruidbestrijding is een van de grootste uitdagingen in de teelt van biologische uien. Manueel wiedwerk is onvermijdbaar, maar naast een moeilijke arbeidsorganisatie, is dit ook een grote kostenpost. In dit onderzoek werden verschillende methoden van onkruidbestrijding vergeleken voor plantuien en (voorgezaaide) zaaiuien.
In 2023 plantten onderzoekers in een test op een proefbedrijf een rassenproef plantuien en een rassenproef met in persblokjes voorgezaaide zaaiuien uit. Een loonwerker zaaide de rest van het perceel in met een pneumatische zaaimachine.
Dit onderzoek vergeleek drie verschillende methoden om onkruid te bestrijden: een Trefflerwiedeg, manueel schoffelen met een Terrateck wielschoffel en een volveldse onkruidbrander van Vanhoucke.
Plantuien voldoende diep
De plantuien werden gepland met een perduplantmachine. De plantmachine plantte drie rijen op 45 centimeter. De dichtst mogelijke plantafstand in de rij was zeventien centimeter met steeds drie uien per plantbeker.
Gemeten vanaf de bovenkant van de plantrug, zaten de uien ongeveer 2,5 centimeter diep. Uitgevlakt kwamen de uien hiermee ongeveer gelijk met het maaiveld. De volgende onkruidbestrijding werd toegepast:
- Maximaal eggen vanaf planten.
- Tussentijds een keer schoffelen. De eerste maand na planten waren de plantuien gevoelig voor lostrekken. De wiedeg moest (te) zacht worden afgesteld voor een efficiënte onkruidbestrijding. Diep planten is daarom van belang.
- Vijf weken na planten was een eerste manuele wiedronde nodig. Omgerekend kwam dit neer op ongeveer 110 uur per hectare. Daarna groeiden de uien vrij snel dicht.
- Tegen begin juni was de onkruidbestrijding afgerond.
Door de late plantdatum konden ze de plantui pas half augustus oogsten en viel de opbrengst tegen. Over de rassen heen lag de opbrengst ongeveer op 35 ton per hectare.
Voorgezaaide zaaiuien: meer opbrengst met minder arbeid
Op 1 maart 2023 zaaiden ze de uien voor in persblokjes van 4×4 centimeter met vijf à zes zaden per persblokje. De persblokjes werden geplant met de perduplantmachine geplant, op een afstand van zeventien centimeter in de rij, en zo diep mogelijk weggestopt.
De onkruidbestrijding liep volledig gelijk met de plantuien. Het enige verschil was dat met de wiedeg steeds één à twee standen (op een schaal van negen) agressiever kon worden gewerkt. Toch maakte deze iets agressievere stand een groot verschil. De impact op het manueel wiedwerk was significant en beperkte zich tot minder dan tien procent van de arbeid bij de plantuien.
De voorgezaaide plantuien waren een tweetal weken later oogstklaar dan de plantuien. Eind augustus bracht het standaardras Hylander in de rassenproef ongeveer 55 ton per hectare op.
Branden van gezaaide zaaiuien
In de gezaaide zaaiuien (ras Hylander, Bejo) vergeleken ze een aantal strategieën. Branden voor opkomst bleek een must te zijn. In een veilig scenario brandden ze net voor opkomst. In een meer gedurfd scenario wachtten ze twee dagen langer tot de uien voor vijftig procent in kramstadium stonden.
Daarna gingen ze maximaal door met de wiedeg. Bij branden in kramstadium stelden ze geen wezenlijke plantuitval bij de uien vast.
Dit vertaalde zich ook in het manueel wiedwerk. Bij branden in vooropkomst, werd bij de eerste wiedbeurt ruim honderd uur per hectare gewied. Bij branden in kramstadium bleef deze eerste wiedronde beperkt tot zeventig uur per hectare.
Agressief of periodiek eggen
Meer of minder agressief eggen na de eerste wiedronde gaf in de onkruidtellingen geen duidelijk verschil. Door de droogte bleef nieuwe kieming van onkruid beperkt. Het is daarbij belangrijker om een wekelijks ritme aan te houden. Toch is er een trend te zien dat iets agressiever eggen leidt tot minder wiedwerk in de tweede ronde.
In alle testen verloren ze vooral bij de eerste wiedegbeurt wat planten. Later viel de uitval mee. Over het gehele traject kwam dit neer op ongeveer tien procent van de uien.
De beste methode voor uien
Kortom, bij elk van de drie teeltwijzen komen belangrijke succesfactoren voor een geslaagde onkruidbestrijding naar voren.
- Bij geplante uien is de kwaliteit van het plantwerk doorslaggevend. Op deze manier kan voldoende intensief geëgd worden in de eerste maand na planten.
- Bij zaaiui is branden tot in kramstadium goed mogelijk en gewenst. Zaaiuien verdragen na opkomst ook goed de wiedeg.
- Het uitplanten van voorgezaaide zaaiuien gaf het beste resultaat. Dit was een combinatie van de hoogste opbrengst en het minste wiedwerk. De late plant- en zaaidatum in deze proef was hierin een belangrijke factor.
De onderzoekers laten weten dat voor een juiste inschatting meerjarig onderzoek nodig is. Ook is het dan belangrijk om verschillende situaties op biologische akkerbouwbedrijven mee te rekenen.
Bron: Inagro
