Hergebruik van organische producten in de landbouw neemt toe en is een belangrijke voorwaarde voor het realiseren van kringlooplandbouw. De correlatie met het stimuleren van het bodemleven zorgt in sommige gevallen ook voor het onderdrukken van ziekteverwekkers. Dat blijkt uit de projecten die Wageningen UR, Deltaris en Delphy hebben uitgevoerd.
Chitine en keratine zijn bijvoorbeeld producten die onder bepaalde omstandigheden ziektewering kunnen geven. Dat vertelde onderzoeker Gerard Korthals tijdens de Praktijkdag Bodem en Nutriënten Kringlopen, die eind september op Proefboerderij Vredepeel werd georganiseerd. “Er zijn diverse organische producten die de bodem weerbaarder maken tegen ziekten, zo blijkt uit onze proeven. De effecten zijn wel heel erg specifiek per pathogeen en per product.”
Algemene ziektewering
Een zogenoemde Pythium-biotos geldt als indicator voor algemene ziektewering. “Diverse producten reduceerden de aantasting ten opzichte van de onbehandelde controle, maar stikstof speelde hierbij mogelijk ook een rol. De ziektewering correleert namelijk met de potentieel mineraliseerbare stikstof in de bodem, die een indicator voor microbiële biomassa is”, verklaart Korthals.
Harde conclusies zijn lastig te trekken, omdat er vooralsnog geen eenduidige correlatie tussen eigenschappen van organische producten en ziektewering zijn ontdekt. “Dat maakt deze proeven ook complex. In potentie zijn er gewoon stoffen die ziektewerend zijn. Nu is de vraag hoe maken we de stap naar de praktijk. Toch, als kunstmest nog veel duurder wordt, dan is het ook interessant om te weten dat organische meststoffen ook voor andere doeleinden ingezet kunnen worden dan alleen de bemestende waarde.”
Kringloop organische stof en bodemweerbaarheid
Het onderzoek is uitgevoerd als onderdeel van het PPS-project ‘Kringloop organische stof en bodemweerbaarheid bevorderen’. Dit wordt gefinancierd door de top sector en private partijen. Ook is er een aanvullende financiering van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. (LNV) “Organische toevoegingen dragen bij aan bodemvruchtbaarheid, bodemstructuur, watervasthoudend vermogen, maar stimuleren ook het bodemleven waardoor schade door ziekteverwerkkers onderdrukt kan worden. Over stimulering van ziektewering en welke organische producten hieraan kunnen bijdragen is nog weinig bekend. Dus wilden we kijken welke producten ziektewering kunnen verhogen. En is dit specifiek per pathogeen? Daarnaast willen we uitzoeken welke eigenschappen van organische producten relevant zijn voor ziektewering.”
Samenstelling en stabiliteit
De aanpak van het project was om 24 organische producten van diverse herkomsten te onderzoeken. In eerste instantie zijn de eigenschappen van de producten bepaald. Op basis van Oxitop en Rock-Eval pyrolyse is gekeken naar de samenstelling en stabiliteit. Vervolgens zijn de producten door de zandgrond van Vredepeel, met vier procent organische stof, gemengd. Dit vond plaats in een dosering van maximaal 0,2 gram stikstof per kilogram grond. Als controle werden er ook stroken zonder toevoeging en grond met een kunstmatige stikstoftoediening aangelegd.
Potproeven
De ziektewering is bepaald in potproeven tegen vijf pathogenen die aan de bodem zijn toegevoegd. Het gaat om Pythium ultimum, pratylenchus penetrans, Thizoctonia solani, Streptomyces scabies (schurft) en Meloidogyne hapla (wortelknobbelaaltjes). Potentieel mineraliseerbare stikstof en heet water extraheerbare koolstof zijn als maat voor gemakkelijk afbreekbare (labiele) stikstof of koolstof bepaald.
Dit is een artikel uit de Akkerbouwkrant. Wil je deze thuis ontvangen? Klik hier.
Tekst en beeld: Martin de Vries
