De boerenprotesten die in 2024 door Europa trokken, hadden uiteenlopende oorzaken. Toch reageerden beleidsmakers vaak met vergelijkbare maatregelen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Europese wetenschappers, met een belangrijke bijdrage van Wageningen University & Research.
Wat dreef boeren tot protest?
Het onderzoek is gebaseerd op de eigen woorden van meer dan 2.200 boeren (zowel protesterend als niet-protesterend) uit Nederland, Duitsland, België en Frankrijk. De antwoorden kwamen uit open survey-vragen en zijn geanalyseerd op inhoud én toon. De resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Food Policy.
Hoewel boeren in alle vier de landen de straat op gingen, bleken hun drijfveren sterk te verschillen. De onderzoekers identificeerden elf typen motieven:
- Duitse boeren: vooral frustratie over bureaucratie
- Franse boeren: met name financiële problemen
- Nederlandse boeren: vooral politieke onvrede
- Belgische boeren: een brede mix aan redenen
Beleid sluit niet altijd aan
Vervolgens vergeleken de onderzoekers deze drijfveren met de beleidsreacties op de protesten. Daaruit blijkt dat beleidsmakers vooral ingrepen op bureaucratie en milieuregels, met relatief veel aandacht voor het afzwakken van milieubeleid.
Volgens de onderzoekers is dat niet in verhouding tot de breedte van de boerenzorgen. Een mogelijke verklaring: beleidsmakers grijpen terug op kant-en-klare of snel uitvoerbare oplossingen, ook als die onvoldoende aansluiten bij wat boeren daadwerkelijk dwarszit. Dat kan ertoe leiden dat frustraties blijven bestaan of zelfs nieuwe politieke en economische domino-effecten ontstaan.
Kloof tussen boeren en belangenbehartiging
Het onderzoek wijst ook op een kloof tussen de werkelijke zorgen van boeren en de thema’s die agrarische belangenorganisaties op de politieke agenda zetten. Het aanpakken van die zorgen vraagt volgens de auteurs om systemische veranderingen en blijvende politieke betrokkenheid.
Niet alleen wat er wordt veranderd is belangrijk, maar ook hoe beleid wordt gecommuniceerd. Juist dat communicatieproces biedt volgens de onderzoekers aanknopingspunten voor vervolgonderzoek.
Wat boeren zeiden – en hoe
Met behulp van AI analyseerden de onderzoekers ook de toon van de antwoorden. Klachten over concrete onderwerpen werden vaak geïrriteerd of boos geuit, terwijl bredere onvrede vaker gepaard ging met agressieve woede. Opvallend: optimisme klonk vrijwel niet door in de reacties.
Bron: WUR
