Afgelopen week publiceerde AkkerbouwActueel de bevindingen van steenmeelonderzoekers Bert Carpay (Carpay Advies) en Gino Smeulders (de Biogeoloog) naar aanleiding van proeven met vulkanische gesteentemeel als toevoeging op akkerbouwgronden. Hierin werd gesteld dat steenmeel ‘gemiddeld voor hogere opbrengsten’ kan zorgen. De rapportage van Wageningen University & Research (WUR) ‘Rapport 3750-3471-00’ liet volgens Janjo de Haan (WUR) slechts ‘kleine positieve tendensen’ zien.
Voorbarig
De Haan is toegepast onderzoeker bodem, water, bemesting in de akkerbouw en vollegronds groenteteelt van de WUR (Wageningen Universiteit & Research). De conclusies uit de eerdere berichtgeving zijn volgens hem voorbarig en de cijfers zijn – zeer bewust – met de nodige voorzichtigheid gepubliceerd: “Er is een effect op het zetmeelgehalte zichtbaar, maar niet op de zetmeelopbrengst. En er is een (voorzichtige) tendens naar een hoger fosfaatgehalte. Deze voorzichtige conclusies komen echter uit een beperkte proefopzet en de matige opbrengsten die zijn gerealiseerd en waarbij niet gekeken is naar effecten op de bodem en gegevens uit eerdere jaren.”
“Geen duidelijk positief effect op gewasopbrengst en/of kwaliteit”
De Haan baseert zich in deze niet alleen op de bevindingen bij de akkerbouwbedrijven die beschreven worden in de rapportage. Er is ook eigen onderzoek gedaan naar de bodemeffecten van steenmeel: “Er ligt een systeemproef op ons proefbedrijf 't Kompas in Valthermond sinds 2014. We hebben in de afgelopen drie jaren geen duidelijk positief effect van steenmeel gezien in opbrengst of kwaliteit van de gewassen geteeld in de proef."
De heren Smeulders en Carpay wijten dit aan de slechte ontwikkeling van de bodembiologie en het relatief hoge gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen op het proefbedrijf. "Dit wijkt echter niet af van de gemiddelde praktijk in de akkerbouw in de Veenkoloniën en ander onderzoek van WUR wijst uit dat de hoeveelheid actief bodemleven in Valthermond relatief hoger is dan op andere proeflocaties."
Het gebrek aan positief resultaat wil niet zeggen dat steenmeel geen bijdrage kan hebben in het verbeteren van de akkerbouwproductie. De Haan: “Om dit goed aan te tonen is alleen nieuw onderzoek nodig wat goed opgezet is en aandacht besteed aan mogelijk verstorende effecten om een goed effect te bereiken.”
Wetenschappelijk budget
Carpay en Smeulders erkennen ook dat de uitkomsten in de rapportage geen eindconclusies zijn. Volgens de onderzoekers wordt er in het rapport niet voor niets gesproken over ‘voorlopige bevindingen’. Ook zij dringne aan op verder onderzoek: “Details en mechanismen onderzoeken moet gebeuren op een proefboerderij met een groter (wetenschappelijk) budget”, zo stelt Smeulders in een reactie.
"Het is daarbij belangrijk kennis vanuit geologie en mineralogie te integreren in de opzet. Uitwisseling van deze kennis is van belang. Maar het is sowieso interessant om in de praktijk te blijven monitoren wat steenmeel met de gewassen doet. Als je op de Veenkoloniën of in zandgronden hogere fosfaatconcentraties vindt, wil dat nog niet zeggen dat dat op de klei ook zo is. Dus ook dat willen we de komende jaren graag onderzoeken.”
“Geen keiharde conclusies”
Het beeld dat Actimin een betere werking zou hebben dan Biolit wil Smeulders in dat licht dan ook graag nuanceren: “De trends die we waarnemen bij alle geteste steenmeeltypen op de praktijkbedrijven zijn waardevol om hypothesen te formuleren die in een wetenschappelijke opzet verder onderzocht kunnen worden. Op basis van de verzamelde gegevens is nog lang niet alles bekend over de werking van de verschillende gesteentemelen.
Sterker nog: wij geloven in een bredere opzet en pleiten ervoor om te kijken of er uitbreiding mogelijk is naar een aanpak met aandacht voor de interactie in de bodem tussen mineralogie-bodembiologie-stabiele organische stof. Voor ons zijn de uitkomsten na vier jaar praktijkonderzoek in de Veenkoloniën dusdanig positief dat er zeker reden is voor verder onderzoek naar het verbeteren van de akkerbouwproductie door middel van gesteentemeel.”
