Wie percelen op zand- en kleigronden van dichtbij bekijkt, komt in grote hoeveelheden silicium tegen. Toch betekent deze waarneming niet dat dit mineraal direct opneembaar is voor planten. Hier lopen we kansen mis, blijkt uit verschillende proeven van PlantoSys. Silicium zorgt namelijk voor sterkere celwanden met als gevolg substantieel minder aanwezigheid van luizen en daardoor minder virusoverdracht in pootgoed. Daarnaast zijn gewassen sterker en vitaler, waardoor verschillende plantprocessen worden geoptimaliseerd en hogere opbrengsten kunnen worden behaald.
Silicium is het een na meest voorkomende mineraal op aarde. In de natuur is dit mineraal in veel verschillende vormen gevonden. Kijkend naar de akkerbouw, zijn vooral percelen op zandgronden een bron van silicium. Maar als er voldoende silicium is, waarom moeten we ons daar dan nog druk om maken? “Het verschil zit in het stukje plantopneembaarheid”, legt Jesse Jochems, adviseur akkerbouw en vollegrondsgroenten bij PlantoSys uit.
“De bodem van zandgronden bestaat uit kwarts (SiO2). Dit vormt geen bron van opneembaar silicium. De omzetting tot orthokiezelzuur (H4SiO4), wat wél opneembaar is voor de plant, duurt lang en gebeurt lang niet altijd in grote mate. Hier lopen telers kansen mis, want silicium heeft positieve effecten op heel veel plantprocessen.”
Sterkere celwanden
Om maar direct op moleculair niveau te beginnen, is silicium één van de bouwstenen van celwanden. Meer silicium zorgt voor sterkere celwanden, een sterkere opperhuid van het blad en hardere schillen. Dit vormt een fysieke barrière en deze maakt aardappelen minder gevoelig voor bijvoorbeeld rhizoctonia en aantasting door luizen.
Dit blijkt ook uit proeven van PlantoSys. In 2022 zijn in de proef van PlantoSys luizen geteld op de planten om de effecten van hun opneembare silicium op aardappelplanten in kaart te brengen. Hierbij bleek dat het toedienen van extra silicium, in de veur en als bladtoepassing, zorgde voor vijftig procent minder aantallen luizen. In 2024 is er in eigen onderzoek van PlantoSys bovendien 76 procent minder virusaantasting gevonden door de lagere populatieopbouw van luizen. Daarnaast werd er een hoger tal waargenomen, meer pootgoed in de juiste maatsortering en een hogere opbrengst.
Ook afgelopen jaar deed PlantoSys mee aan drie proeven met de focus op virussen in pootgoed. Met aanvullend silicium hadden de aardappelplanten respectievelijk 32, 33 en 0 procent minder aantasting door virus. Deze proeven lagen op verschillende grondsoorten en verspreid door het land. “De percentages verschillen dus een beetje, we hadden dus zelfs één keer geen resultaat, maar dat is normaal”, duidt Jochems. “Waar we meer waarde aan hechten, is het gemiddelde resultaat door de jaren heen. De afgelopen jaren lag de virusaantasting in pootgoed met het gebruik van silicium gemiddeld 35 tot 40 procent lager, dat zijn substantiële verschillen.”
Voordelen zichtbaar bij beoordeling knollen
Toch zijn de voordelen van silicium meestal niet zichtbaar aan de stand van de aardappelplanten, maar bij het beoordelen van de knollen, duiken de effecten van silicium op. “In de praktijk zijn gemiddeld twee tot drie extra knollen per strekkende meter gevormd”, aldus Jochems. “Dat lijkt in eerste instantie misschien niet veel, maar als je ook de extra knollen in de maatsortering meetelt, zit je zomaar op 1.500 kilogram per hectare meeropbrengst in de maat 35/55.”
Minder stress
Een ander effect van silicium is dat planten dankzij dit mineraal beter om kunnen gaan met abiotische stress, bijvoorbeeld in de vorm van droogtestress. Dit komt doordat er een laagje silicium wordt afgezet onder de waslaag van het blad, wat ervoor zorgt dat er minder transpiratie optreedt. “Zelfs in de bewaring laten de knollen minder vochtverlies zien, wat aan het eind van de rit heel wat kilo’s aan verliezen kan besparen.” Ook zorgt silicium als transporteur in de plant ervoor dat sporenelementen beter kunnen worden opgenomen en calcium en mangaan beter door de plant worden verdeeld.
Silicapower
Met al deze pluspunten in het achterhoofd heeft PlantoSys de biostimulant SilicaPower met CEmarkering ontwikkeld. Het product staat vermeld op de Skal-inputlijst en is daarmee ook geschikt voor toepassing in de biologische landbouw. Met drie procent zuiver orthokiezelzuur is het silicium in dit product direct opneembaar voor de plant en kan dit mineraal vanaf de start van het seizoen bijdragen aan een sterk en vitaal gewas. Een dosering van drie liter per hectare in de veur is daarbij het advies. Ook is het mogelijk om later in het seizoen SilicaPower als bladtoepassing in te zetten, eventueel gemengd met gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen. SilicaPower is toepasbaar in verschillende akkerbouwgewassen, waarbij met name de focus ligt op pootgoed. Ook in bloembollen, vroege peen en uien kan deze biostimulant worden ingezet.
Pluspunten van silicium in pootgoed
- Sterkere celwanden
- Hardere schil van knollen
- Hoger tal, meer pootgoed in de juiste maatsortering en hogere opbrengsten
- Minder hittestress dankzij minder transpiratie
- Minder misvormde en groene knollen
- Een betere opname van nutriënten met een betere beworteling
- Weerbare en vitale planten
Onderbouwd met onderzoek
Sowieso hecht PlantoSys veel waarde aan het doen van onderzoeken om de effecten van verschillende mineralen goed te kunnen onderbouwen. In 2021 werd besloten om hun siliciumproduct in de pootgoedteelt in te zetten, na jarenlang ervaring op te hebben gedaan in de glastuinbouw en zachtfruit. Hiervoor werd gestart met potproeven bij Wageningen University & Research (WUR). “In die tijd hadden we nog geen idee wat een geschikte dosering van silicium voor de pootgoedteelt zou zijn”, blikt Jochems terug. “Maar om onderbouwde uitspraken te kunnen doen in de praktijk, vinden we onderzoek heel erg belangrijk. Daarom zijn we meteen met proeven gestart en sluiten we nog steeds ieder jaar aan bij verschillende onderzoeken.”
In de eerste proeven met silicium bleek al snel dat er ook voor akkerbouwgewassen potentie in dit mineraal zat. Naast de hogere opbrengsten en een hoger tal was het haarwortelstelsel uitgebreider met aanvullend silicium, werden mineralen beter opgenomen en groeiden de planten beter. Ook in het tweede onderzoeksjaar, met veldproeven bij proeflocaties van WUR in Vredepeel en Westmaas, kwam dit naar voren. Daarnaast was er meer pootgoed in de juiste maatsortering en werden er minder misvormde en groene knollen gevonden. Ook in 2023 zette deze trend door.
Meerdere teelten
De afgelopen jaren is, zowel in proeven als uit de praktijk, gebleken dat silicium verschillende pootgoedrassen ondersteuning kan geven. Ook toediening bij het zaaien van vroege peen geeft goede resultaten. Daarnaast zal PlantoSys dit jaar proeven uitvoeren met de toepassing van hun opneembare silicium in uien. Uit de praktijk is namelijk gebleken dat een bladtoepassing ook in de uienteelt zorgt voor minder abiotische stress en sterkere celwanden. “Hoewel we op zandgronden gewassen telen in een berg van silicium, kunnen met het toedienen van SilicaPower planten een steuntje in de rug krijgen. Ook op kleigronden, waar normaliter meer plantbeschikbaar silicium aanwezig is dan op zandgronden, heeft SilicaPower een duidelijke meerwaarde. Dit product heeft zich in de afgelopen jaren dus in veel verschillende teelten bewezen, maar we verwachten dat het nog veel meer in zijn mars heeft.”
Het fundament van PlantoSys
PlantoSys ontwikkelt, produceert en verkoopt verschillende biostimulanten en meststoffen op natuurlijke basis. Vanuit de productielocatie in Lochem worden deze producten landelijk, Europees en wereldwijd verspreid via een uitgebreid dealernetwerk.
Het ondersteunen van het zelfherstellend vermogen van planten is hierbij een speerpunt. Meer informatie over SilicaPower en de andere producten van PlantoSys is te vinden op www.plantosys.nl.
Tekst: Kim Sjoers
Beeld: PlantoSys
