Akkerbouwbedrijf Straver uit Dronten teelt al vele jaren kool, maar heeft dit seizoen een opvallend besluit moeten nemen: één hectare van de vijftien hectare rodekool is ondergeploegd. Door het overaanbod en de slechte prijzen zag de akkerbouwer namelijk geen mogelijkheid meer dat de markt zich dit jaar nog zou herstellen.
Daarom besloot Straver een hectare rodekool onder goede omstandigheden te mulchen en onder te werken, om vervolgens wintertarwe te kunnen zaaien. De opslag zit immers al vol en extra bewaring huren doet de akkerbouwer alleen wanneer er uitzicht is op prijsherstel. Dat perspectief ziet hij nu niet. Overal is er een structureel overaanbod.
Normaal gesproken levert Straver de helft van zijn kool aan de industrie (HAK) en de andere helft aan de versmarkt. Het merendeel van de kool wordt bewaard tot februari of april. Zelfs de kool voor HAK wordt doorgaans vanuit de koeling geleverd. Dit jaar werd echter gevraagd om alles af-land te leveren.
Rassenkeuze
Straver teelt meestal twee rassen. Voor de af-land teelt kiest hij voor Futurima: een middenvroeg ras, dat veel kilo’s levert en sterk is tegen trips. Daarnaast zet hij Klimaro in, ideaal voor de herfstteelt. Dit ras groeit langzamer en levert minder kilo’s, maar heeft juist uitstekende bewaareigenschappen.
Teeltomstandigheden
Rodekool wordt volgens Straver het beste op kleigrond geteeld: hoe zwaarder de grond, hoe beter. Bij langdurige droogte is beregening wel belangrijk om het ontstaan van tabaksblad te voorkomen. Dit is een groeiafwijking, waarbij de binnenste bladranden van de krop verdrogen na een periode van groeistilstand. Wanneer het gewas daarna weer op gang komt, groeit nieuw, gezond blad over het beschadigde weefsel heen.
Plaats in het bouwplan
Straver teelt rodekool vanwege risicospreiding, maar ook omdat het gewas past in een ruimer bouwplan en goed is voor de bodemkwaliteit. Het maakt de bedrijfsvoering extensiever en verbetert daardoor de bodemvruchtbaarheid. Op de kopakkers kan tijdens de oogst wel structuurbederf ontstaan. Daarom is wintertarwe als vervolgteelt een logische keuze.
Bedreigingen voor de teelt
Hoewel de teelt gemiddeld genomen winstgevend is, ziet Straver twee bedreigende ontwikkelingen. De eerste is het afnemende middelenpakket tegen trips. In de spruitenteelt is dit al een groot probleem, maar in de rodekoolteelt valt het nog mee. Maar volgens Straver wordt het weren van insecten steeds moeilijker de komende jaren, als er nog meer middelen verdwijnen.
Biologische gewasbescherming kan de insectenproblematiek momenteel nog niet de baas. De akkerbouwer vraagt zich bovendien af of de consument bereid is meer te betalen voor een kool die nog zichtbare sporen van insectenschade heeft.
Arbeid en oogsttechniek
De grootste uitdaging in de koolteelt is volgens Straver de arbeid. Voor de versmarkt moet kool met de hand worden gesneden. Anders ontstaan beschadigingen, waardoor de kool lastig te bewaren blijft. Personeel is nauwelijks te vinden, zeker niet voor het zware werk van bukken en snijden. Voor industriekool bestaan wel machines die snijden en reinigen, maar die zijn niet bruikbaar voor kool die bewaard moet worden.
Er wordt wel geïnnoveerd. ASA-LIFT ontwikkelde een oogstmachine die de kool voorzichtig, netjes en glad afsnijdt, en vervolgens afvoert. De waslaag moet namelijk intact blijven. Straver ziet dat als ‘een redelijk werkende methode, maar nog niet helemaal af’. De oplossing zit volgens hem in een machine die werkt met een robotarm: een systeem dat de kool optilt, afsnijdt en vervolgens op een band of, liever nog, direct in een krat legt.
Toekomst
De toekomst van zijn versmarkt-areaal houdt Straver voorlopig open. Veel zal afhangen van of er een oogsttechniek beschikbaar komt die aan de kwaliteitseisen voldoet.
Tekst en beeld: Jan Geert Vedelaar
