De ministeries van LVVN en J&V hebben een conceptwetsvoorstel gepubliceerd voor de herziening van de pachtregelgeving. LTO onderschrijft de hoofdlijn van het voorstel, maar vindt aanpassingen noodzakelijk om het nieuwe stelsel in de praktijk goed werkbaar te maken.
Volgens LTO kan een volledige beoordeling bovendien pas plaatsvinden wanneer ook de bijbehorende uitvoeringsregels beschikbaar zijn.
Pachtvormen: goede basis, uitvoering doorslaggevend
Het wetsvoorstel zet in op het stimuleren van langjarige pacht en het ontmoedigen van kortlopende overeenkomsten. Daarmee is volgens LTO een goed fundament gelegd voor de nieuwe pachtregelgeving.
Standaardpacht gaat de nieuwe norm zijn voor langjarige overeenkomsten met een minimale looptijd van 24 jaar. Deze duur draagt bij aan de financierbaarheid van agrarische bedrijven. LTO kan bij deze pachtvorm echter niet instemmen met een vrije pachtprijs.
Kortlopende pacht wordt ontmoedigd via een progressief prijsstelsel dat is gekoppeld aan de regionorm. LTO steunt dit voorstel, mits het progressieve karakter voldoende onderscheidend is. Structureel afsluiten van zeer kortlopende overeenkomsten moet financieel onaantrekkelijk worden.
Continuatiepacht blijft mogelijk in het nieuwe stelsel. LTO is tevreden dat deze pachtvorm behouden blijft, maar ook hier kan niet zijn ingestemd met een vrije pachtprijs.
Teeltpacht blijft eveneens bestaan. LTO kan echter niet instemmen met een maximale duur van één tot twee jaar. De contractduur moet aansluiten bij de daadwerkelijke teeltduur van gewassen.
Natuurpacht is daarnaast geïntroduceerd als nieuwe pachtvorm. LTO ziet dit als een positieve ontwikkeling om de continuïteit van agrarisch medegebruik te waarborgen, maar plaatst daarbij de volgende kanttekeningen:
- Contracten mogen uitsluitend worden afgesloten binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN) én op gronden die daadwerkelijk zijn aangekocht en ingericht voor natuur.
- De contractduur moet bij voorkeur minimaal 12 jaar bedragen.
- Eenzijdige wijziging of beëindiging door de verpachter mag niet mogelijk zijn zonder instemming van de pachter en toetsing door de Grondkamer.
- De pachtprijsnorm moet recht doen aan gebruiksbeperkingen.
- Beheervergoedingen moeten toekomen aan de uitvoerende pachter.
Bestaande reguliere pacht onvoldoende geborgd
Bestaande reguliere pacht is gerespecteerd in het wetsvoorstel, maar volgens LTO is deze pachtvorm onvoldoende structureel geborgd. Het opnemen onder het overgangsrecht biedt te weinig zekerheid voor de continuïteit van deze overeenkomsten. LTO stelt daarom voor om reguliere pacht als bijzondere pachtovereenkomst wettelijk te verankeren.
Geen vrije pachtprijs bij langjarige contracten
LTO kan niet instemmen met een vrije pachtprijs voor standaardpacht en continuatiepacht. In een markt met grondschaarste kan dit leiden tot opbod en hoge kosten, terwijl langjarige contracten juist stabiliteit moeten bieden.
LTO pleit daarom voor gereguleerde prijsvorming met ruimte binnen een genormeerde bandbreedte, gebaseerd op objectieve factoren zoals grondbeloning, bodemkwaliteit en gebruiksbeperkingen.
Duurzaamheid: vrijwillig en gericht op bodem
Het wetsvoorstel biedt ruimte voor duurzaamheidsafspraken in pachtcontracten. LTO benadrukt dat deze afspraken vrijwillig moeten zijn en wil dat dit vrijwillige karakter expliciet in het wetsvoorstel is geborgd.
Een zogenoemde positieflijst met mogelijke duurzaamheidscriteria mag geen verplicht karakter krijgen. Duurzaamheidsafspraken moeten primair gericht zijn op een gezonde bodem. Eventuele beperkingen of extra kosten moeten bovendien doorwerken in een lagere pachtprijs.
Grondruil essentieel voor vruchtwisseling
In de praktijk ruilen agrarische ondernemers regelmatig tijdelijk grond om vruchtwisseling mogelijk te maken. Deze praktijk is belangrijk voor duurzaam bodembeheer, maar juridisch nog onvoldoende verankerd.
LTO pleit daarom voor een wettelijk verankerde grondruilovereenkomst als zelfstandige rechtsfiguur. Dit voorkomt dat gangbare ruilpraktijken achteraf als pacht zijn aangemerkt met ongewenste juridische gevolgen. Zolang een dergelijke regeling ontbreekt, kan LTO niet instemmen met beperkende voorstellen zoals een negatieflijst bij teeltpacht.
Agrarische Bedrijfstoets
LTO ondersteunt de introductie van een bedrijfsmatigheidstoets bij het bereiken van de AOW-leeftijd, om grond beschikbaar te houden voor actieve ondernemers. De toets moet wel praktisch uitvoerbaar zijn, rekening houden met marktomstandigheden en met de dynamiek en diversiteit van de sectoren. Bovendien mag de toets niet kostenverhogend werken voor de pachter.
LTO onderschrijft de hoofdlijn van het wetsvoorstel, maar benadrukt dat een volledige beoordeling nog niet mogelijk is zolang essentiële uitvoeringsregels ontbreken. Het gaat onder meer om het Pachtprijzenbesluit, de positieflijst duurzaamheid en de negatieflijst teeltpacht.
LTO blijft zich inzetten voor een pachtstelsel dat zekerheid biedt, investeringen mogelijk maakt en grond beschikbaar houdt voor actieve agrarische ondernemers.
Checklist voor grondeigenaren — wat kun je nú doen?
✔ Breng je huidige pachtovereenkomsten in kaart (looptijd, pachtvorm, prijsbepaling).
✔ Overleg over langjarige contracten en voorwaarden.
✔ Bepaal jouw uitgangspunten voor duurzaamheidsafspraken.
✔ Beoordeel bestaande ruil- of vruchtwisselpraktijken en juridische status.
✔ Volg de verdere uitwerking van de pachtregels (internetconsultatie, Kamerbehandeling).
✔ Betrek je adviseur (juridisch/financieel) bij mogelijke contractaanpassingen.
Bron: LTO Nederland
