De wereldwijde vraag naar akkerbouwproducten blijft richting 2035 groeien, maar akkerbouwers moeten die groei vooral halen uit hogere opbrengsten, betere benutting van grond en efficiëntere teelt. Dat blijkt uit de nieuwe OECD-FAO Agricultural Outlook 2026-2035. Het rapport stelt dat reële internationale landbouwprijzen de komende tien jaar grotendeels stabiel blijven of licht dalen.
De OECD en FAO hebben hun nieuwe Agricultural Outlook 2026-2035 gepubliceerd. Het rapport schetst de vooruitzichten op het gebied van grondstoffen, vlees, zuivel, vis, granen, oliehoudende zaden, suiker, biobrandstoffen en andere agrarische producten voor de komende tien jaar. De ramingen zijn gebaseerd op marktgegevens tot en met 2025. De organisaties hebben gebruik gemaakt van het Aglink-Cosimo-model, waarmee de organisaties vraag, aanbod, handel en prijzen voor de belangrijkste landbouwmarkten wereldwijd doorrekenen.
De OECD is de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling. Dat is een internationale organisatie van vooral ontwikkelde economieën die beleidsonderzoek doet en landen vergelijkt op thema’s als economie, handel, landbouw, onderwijs en duurzaamheid. De FAO is de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties. Die organisatie richt zich wereldwijd op voedselzekerheid, landbouw, visserij, bosbouw, voeding en armoedebestrijding.
Vooruitzichten landbouw algemeen
Voor de landbouw als geheel verwachten de organisaties dat productiviteitsgroei de belangrijkste motor blijft. Gemiddeld stijgt het bruto landbouwinkomen per werknemer richting 2035 met ongeveer negen procent, ondanks hogere inputkosten en grotendeels stabiele landbouwprijzen. Tegelijk waarschuwen OECD en FAO voor forse onzekerheid: door marktvolatiliteit is er een kans van één op vier dat het landbouwinkomen per werknemer in 2035 minstens 12 procent lager uitvalt dan in het basisscenario.
Voor het rapport is ook gekeken naar de impact op het klimaat. De landbouwproductie groeit vooral door hogere opbrengsten en efficiëntie, maar volgens het rapport blijft ook enige uitbreiding van arealen en dieraantallen nodig. Daardoor nemen de directe broeikasgasemissies uit landbouw en veehouderij wereldwijd naar verwachting met 6,5 procent toe de komende 10 jaar.
Akkerbouw moet het hebben van hogere opbrengsten
De akkerbouw groeit wereldwijd vooral door opbrengstverbetering. Volgens OECD-FAO komt ongeveer 73 procent van de groei van de mondiale gewasproductie uit hogere opbrengsten, en nog eens negen procent uit intensiever landgebruik. Investeringen in veredeling, mechanisatie, precisielandbouw, bemesting en management blijven daarom bepalend.
Granen: meer vraag, maar lichte druk op reële prijzen
De wereldwijde graanconsumptie blijft volgens het rapport groeien door bevolkingsgroei, hogere voedselvraag per hoofd en meer vraag naar veevoer. In 2035 wordt naar verwachting 40 procent van alle granen direct als voedsel gebruikt, ongeveer 34 procent als veevoer en de rest voor biofuels en andere industriële toepassingen. Tarwe en rijst blijven vooral voedselgewassen. Mais en andere voedergranen worden vooral gebruikt voor veevoer.
Tegelijk verwacht het rapport dat graanprijzen nominaal stijgen, maar reëel licht dalen door productiviteitsgroei en voldoende aanbod. Voor akkerbouwers betekent dit dat graanmarkten belangrijk blijven, maar dat hogere kilo-opbrengsten en kostenbeheersing doorslaggevend zijn.
Oliehoudende zaden: plantaardige olie sterker dan eiwitmeel
Bij oliehoudende zaden ziet OECD-FAO twee verschillende marktbeelden. De vraag naar plantaardige olie blijft relatief sterk, vooral door voedselconsumptie in middeninkomenslanden en gebruik voor biodiesel. De vraag naar eiwitmeel groeit trager, mede doordat China inzet op betere voerefficiëntie en lagere aandelen eiwitmeel in veevoer.
De EU blijft een grote importeur van eiwitmeel, maar de import daalt naar verwachting door minder binnenlandse vraag. Ook verwacht het rapport dat het gebruik van plantaardige olie voor biodiesel in de EU na 2028 krimpt, mede doordat afvaloliën, talg en andere niet-voedselgrondstoffen belangrijker worden.
Suiker en suikerbieten: wereldvraag groeit, Europa onder druk
De wereldwijde suikervraag groeit vooral in Zuid- en Zuidoost-Azië en Afrika, gedreven door bevolkingsgroei, betere toegang tot producten en inkomensgroei. In Europa, Noord-Amerika en delen van Latijns-Amerika verwacht OECD-FAO juist een verdere daling of stagnatie van de consumptie, onder invloed van onder andere gezondheidsbeleid en suikerbelastingen.
Voor de Europese suikerbietenteelt is het rapport voorzichtig. De suikerbietensector staat volgens OECD-FAO onder structurele druk door hogere kosten en strengere milieuregels. In de EU is de kans aanwezig dat telers daardoor overstappen naar rendabelere gewassen.
Aardappelen en zetmeelgewassen: groei vooral buiten Europa
Aardappelen zijn wereldwijd een van de belangrijkste voedselgewassen na mais, tarwe en rijst. De productie is sterk geconcentreerd in Azië en Europa, maar in deze traditionele productiegebieden groeit de aardappelproductie slechts beperkt.
Wereldwijd verwacht OECD-FAO dat productie en gebruik van wortel- en knolgewassen, waar aardappelen onder vallen, richting 2035 met ongeveer 20 procent toenemen. Die groei komt vooral uit lage- en lagere middeninkomenslanden, met name Sub-Sahara-Afrika. In hogere inkomensregio’s, waaronder delen van Europa en Amerika, stagneert of daalt het areaal juist door concurrentie van andere gewassen en beperkte vraaggroei.
Peulvruchten: kansrijk door eiwitvraag en bodemvruchtbaarheidsvoordelen
Peulvruchten krijgen volgens OECD-FAO opnieuw meer betekenis in het wereldwijde voedingspatroon. De consumptie per hoofd stijgt naar verwachting met 11 procent tot 8,2 kilogram per persoon per jaar in 2035. De groei komt uit landen waar peulvruchten een belangrijke plantaardige eiwitbron zijn, maar ook uit hogere inkomenslanden waar de vraag naar plantaardige voeding groeit.
Voor akkerbouwers is ook de teeltkundige kant relevant. Peulvruchten binden stikstof, kunnen bijdragen aan bodemvruchtbaarheid en passen in bredere bouwplannen. Het rapport noemt daarbij ook beleidssteun, waaronder de Europese eiwitstrategie. Tegelijk blijven lagere en wisselvalligere opbrengsten ten opzichte van granen een rem op snelle uitbreiding.
Biobrandstoffen: extra vraag, maar beleid bepaalt tempo
Biofuels blijven belangrijk als afzetkanaal voor akkerbouwgrondstoffen. Ethanol wordt vooral gemaakt uit mais en suikergewassen en biodiesel vooral uit plantaardige oliën zoals soja-, koolzaad- en palmolie. OECD-FAO verwacht dat eerste-generatie biofuels dominant blijven, al groeit de belangstelling voor geavanceerde brandstoffen en duurzame luchtvaartbrandstoffen.
Tegelijk verschilt de Europese richting van sommige groeilanden. In de EU neemt de biobrandstofvraag naar verwachting af door lagere brandstofvraag, elektrificatie en veranderend beleid. Wel ziet het rapport kansen voor landbouwbiomassa in hoogwaardige toepassingen, zoals biobased materialen, chemie en bioraffinage, met nadruk op een food-first-benadering en gebruik van reststromen.
Weer, energie, kunstmest en geopolitiek belangrijkste risicofactoren
Voor akkerbouwproducten blijven de grootste onzekerheden liggen bij weerextremen, energieprijzen, kunstmestkosten, handelsbeleid en geopolitieke spanningen. Vooral graanmarkten zijn gevoelig voor extreem weer en veranderingen in energie- en overige kosten. Het rapport rekent in de basis met normale productieomstandigheden, maar benadrukt dat droogte, overstromingen of geopolitieke verstoringen de markt snel kunnen veranderen.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV
