In suikerbieten kunnen veel verschillende kleuren geel op het blad voorkomen. Op dit moment ziet het IRS al geelverkleuring door wateroverlast, vergelingsziekte en bodemschimmels. Maar ook andere oorzaken kunnen geelverkleuring veroorzaken: verticillium, nutriëntengebrek, aaltjesaantasting, rhizomanie, wantsenschade, droogte en SBR.
Dit bericht geeft een overzicht van de meest voorkomende oorzaken van gele bietenbladeren in deze periode van het jaar. Een juiste diagnose is belangrijk om passende maatregelen te nemen en opbrengstverlies te beperken.
Vergeling in suikerbieten kan op verschillende manieren tot uiting komen. De verkleuring kan:
- pleksgewijs voorkomen;
- verspreid over het hele perceel zichtbaar zijn;
- in banen of rijen optreden;
- beperkt blijven tot individuele planten;
- langs perceelranden, bomen of bosranden optreden.
De locatie van de symptomen op het perceel én de aard van de bladverkleuring geven belangrijke aanwijzingen over de oorzaak. Deze informatie helpt om onderscheid te maken tussen bijvoorbeeld vergelingsziekte, nutriëntengebrek, aaltjes of schimmels. Bij het signaleren van vergeling is het aan te raden om voorzichtig met een spade enkele bieten uit de grond te halen. Bekijk niet alleen het loof, maar ook de wortels op symptomen zoals verkleuring, aantasting of afwijkende groei. Dit geeft een completer beeld van de oorzaak.
Individuele planten
Bij verkleuring van individuele planten betreft het meestal aantasting door rhizomanie of wantsen. Bij rhizomanie worden de planten lichtgroen van kleur. De rhizomaniesymptomen zijn (licht)geel blad met een gestrekte, steile bladsteel, waardoor de bladeren meestal boven het gewas uitsteken. Let wel op: als er veel blinkers bij elkaar staan, vallen ze veel minder goed op.
Wantsenschade is vaak zichtbaar in de buurt van bomen en bossen. Wantsen prikken de bladeren aan, waarbij vooral de bladtoppen geelverkleuren en op de achterzijde zwarte streepjes zichtbaar zijn in de hoofdnerf.
Pleksgewijze geelverkleuring
Planten die zijn aangetast door vergelingsziekte kunnen individueel voorkomen op een perceel of in ronde plekken. De ziekte wordt veroorzaakt door de virussen BYV, BMYV en BChV, en wordt voornamelijk overgebracht door de groene perzikluis en de sjalottenluis. De symptomen worden zichtbaar ongeveer zes tot acht weken na de infectie. In eerste instantie worden de bladeren lichter van kleur, waarna ze geleidelijk geel verkleuren. Dit schadebeeld lijkt sterk op magnesiumgebrek, maar er zijn duidelijke verschillen:
- bladeren van aangetaste planten voelen leerachtig aan;
- ze zijn dikker en brozer dan bij magnesiumgebrek;
- alleen de jongere bladeren (die na de infectie zijn gevormd) verkleuren geel.
Deze kenmerken helpen om vergelingsziekte te onderscheiden van andere oorzaken van vergeling in suikerbieten.
Magnesium- en kaliumgebrek
Gebreksziekten zoals magnesium- en kaliumgebrek, kunnen ook voor geelverkleuring van de bladeren zorgen. Bij magnesiumgebrek betreft het vaak geelverkleuring tussen de nerven. Bij kaliumgebrek krullen de bladranden naar binnen, verkleuren eerst bleekgeel en sterven daarna af, terwijl de rest van het blad juist donkergroen van kleur is. Zie ook de IRS-teelthandleiding 4.5 Kaliumbemesting en 4.7 Magnesiumbemesting.
Geel blad door wortelaantastingen
Als de wortel is aangetast, ontstaan vaak allerlei gebreken aan de bladeren. Daarnaast kan ook de bodemschimmel verticillium makkelijker binnendringen, waardoor verwelkingsziekte kan optreden.
Er zijn ook diverse ziekten en plagen die de wortel aantasten, zoals: rhizoctonia, aphanomyces, stengelaaltjes, wortelknobbelaaltjes en bietencysteaaltjes.
Geelverkleuring door wateroverlast of droogte
Zowel wateroverlast als droogte kunnen leiden tot gele bladeren. Bij wateroverlast is een verstoorde wortelgroei de onderliggende oorzaak. Dat zien we nu vooral in het noordoosten na de recente hevige buien. Bij droogte kan blad verbranden dat op de grond heeft gelegen, wat daardoor te droog en te warm geworden is. Geelverkleuring door wateroverlast is geen reden om aanvullend stikstof te geven: dat drukt op het suikergehalte en de interne kwaliteit.
Geelverkleuring door SBR
Symptomen van SBR kunnen – op basis van de ervaring in Duitsland – vanaf half augustus worden waargenomen in bietenpercelen. Aangetaste planten vertonen vergeling en verwelking, met bruinverkleurde vaatbundels. Deze symptomen lijken sterk op die van verticillium en zouden ook verward kunnen worden met vergelingsziekte en magnesiumgebrek. Echter, bij SBR zijn de hartbladeren vaak opvallend lancetvormig en lichtgroen. In Nederland verwachten we bij aantasting in eerste instantie slechts individuele planten. Zie voor meer informatie over de overbrenger van SBR het IRS-bericht ‘Glasvleugelcicaden in akkerbouwpercelen’.
Ziekten-en-plagen-app
De applicatie Ziekten en Plagen is een handig hulpmiddel om de oorzaak van onder andere geelverkleuring vast te stellen. Meer informatie over nutriëntengebreken, ziekten en plagen en de beheersing ervan is ook te vinden in de IRS-Teelthandleiding Suikerbieten op www.irs.nl/teelthandleiding.
Bron en beeld: IRS
