Voor het streven naar zo goed mogelijke bewaarpeen zijn er bepaalde kritische factoren in het teeltseizoen. Het aantal groeidagen per ras is bijvoorbeeld belangrijk om in acht te nemen bij het kiezen van het juiste zaai- en rooimoment. Maar ook op het gebied van inschuren en bewaren is er nog winst te behalen, volgens Christoffel den Herder van Ceres Horti Advice.
De Akkerbouwkrant legde Christoffel den Herder voor de rubriek ‘actuele akkervraag’ een aantal vragen voor.
Ligt de kwaliteit onder druk?
“Kwaliteit bij bewaarpeen wordt een steeds grotere uitdaging. Waar tien tot vijftien jaar geleden meeldauw nog zelden werd opgemerkt, worden tegenwoordig partijen steeds vaker hierdoor getroffen. Dit en andere factoren zorgen voor bladziekten met verliezen in de bewaring, wat tijdens het groeiseizoen al kan worden voorkomen”, vertelt Den Herder. Daarom neemt de senior adviseur biologische en vollegrondsgroenteteelt ons mee door het groeiseizoen van bewaarpeen, van zaaien tot bewaren. WAT IS
Wat is het juiste zaaimoment?
Op dit moment is het zaaien alweer even achter de rug, maar voor het overzicht begint Den Herder toch bij de start van de teelt. “Het ras bepaalt in grote mate het juiste zaaimoment. De houdbaarheid van bewaarpeen is opgebouwd uit twee onderdelen: het aantal groeidagen plus het aantal potentiële bewaardagen. Dit is per ras aangegeven door de zaadleveranciers. Stel, je rekent bijvoorbeeld met 125 groeidagen en 175 potentiële bewaardagen, dan kom je uit op 300 dagen potentiële groei en houdbaarheid.
En heb je een mooi voorjaar, waarin je besluit vroeg te zaaien, dan weet je op voorhand al dat je later in het seizoen met de houdbaarheid in de knel gaat komen.” Te vroeg zaaien kan dus resulteren in vroeg moeten rooien. “In principe hoeft dat geen probleem te zijn, maar dat vraagt wel wat van je koel- en bewaarcapaciteit. En als je zou wachten met rooien in verband met het weer, levert dit juist een overrijp product op.” Daarom is het advies om het zaaien van bewaarpeen pas na 15 mei uit te voeren.
Hoe bereik je een uniforme stand?
Bij opkomst kan het breken van korsten een goede maatregel zijn voor het voorkomen van groeibeperking en het verkrijgen van een uniforme stand op een perceel. “Het aantal planten per strekkende meter is mede bepalend voor de groeiduur”, aldus Den Herder. “Een dunnere stand kan de rooidatum vervroegen en een vollere stand kan dit juist verlaten. En als je op de ene plek 100 planten per meter hebt staan, geeft dit nogal een ander rooimoment dan met 20 à 25 planten op een volgende strekkende meter rug. Als je het hele perceel op het juiste moment wilt rooien, dien je dus eerst te streven naar uniformiteit.”
Heb je tips voor het verlagen van de ziektedruk?
De ziektedruk is sterk afhankelijk van de weersomstandigheden, maar ook van de bodemtoestand. Percelen met een goede waterhuishouding kunnen overtollig vocht in de bodem makkelijker afvoeren, wat de ontwikkeling van ringrot afremt. “Dit begint al bij het zaaibed en opbouw van de ruggen”, vertelt Den Herder. “Maar eigenlijk nog eerder. Humeuze gronden vergroten de kans op vlekken. Slempige gronden zijn aantrekkelijk voor phytophthora. Met de perceelskeuze heb je dus al voorkennis van de aandachtspunten ter attentie van bepaalde ziekten.”
Waar is winst te behalen met rooien?
De omstandigheden bij het rooien van peen kunnen in de praktijk nog wel eens voor uitdagingen zorgen. Toch is het juiste rooimoment belangrijk om smeren, loofresten in de kisten en rooibeschadigingen te vermijden. “Wanneer je het hele jaar door hebt gestreefd naar een mooi product, is het zonde om dit bij hardhandig rooien allemaal weg te gooien”, meent Den Herder. “Wat betreft vlekken hebben telers twee derde van de factoren tot ontwikkeling zelf in de hand: groeiduur, loofgezondheid en mechanische schade aan het gewas bij het rooien dragen grofweg tot dertig procent hieraan bij, blijkt uit diverse onderzoeken.”
Wat zijn de knelpunten in de bewaring?
Peen in de bewaring produceert, vooral na het inschuren, veel CO2, niet enkel onderin de cel, maar door de volledige partij. Dit komt mede door losse grond die direct na het rooien mineraliseert in de kisten, wat lokale pieken in de CO2- waarden in kisten veroorzaakt en de penen al snel laat verzwakken. Dit vraagt dan ook om de juiste klimaatomstandigheden wat betreft koeling, ventilatie en RV-waarde.
Daarnaast is efficiënt terugkoelen na het inschuren cruciaal, vooral met het rooien bij hogere temperaturen. Hoge temparturen en hoge CO2- concentraties laten bewaarpeen namelijk snel verouderen. Toch zijn telers in de praktijk hier vaak onvoldoende van op de hoogte en is er over de optimale CO2-waarde nog niet veel kennis, volgens Den Herder.
Beweegt de peenteelt écht van kwantiteit naar kwaliteit?
“Het wordt steeds belangrijker om goede peen af te leveren, wat tevens langer kan worden bewaard. Liever meer kwaliteit met minder tonnen, dan zoveel mogelijk tonnen halen met een onzekere kwaliteit. Dit vraagt om de juiste beslissingen gedurende het teeltseizoen, maar ook daarvoor en daarna.”
Tekst: Kim Sjoers
Beeld: beeldarchief Prosu
