De basis van een duurzame aardappelteelt vormt een gezonde en robuuste plant die zich kan weren tegen de veranderde klimaatomstandigheden en tegen ziekten en plagen. De Nederlandse aardappelveredelingsbedrijven werken daarom hard aan nieuwe rassen en zijn al jaren wereldleider op dit vakgebied. Dat doen zij en veredelaars van gewassen van oudsher via traditionele veredeling. Deze klassieke veredeling brengt de gewenste eigenschappen samen in 1 ras, maar dat kost erg veel tijd. De ontwikkeling van een nieuw ras kan tussen de tien tot vijftien jaar duren.
Om het proces te versnellen, gebruiken aardappelbedrijven al jaren moderne genetische kennis op DNA-niveau. De sector wil toe naar een breder gebruik van nieuwe technieken. Wageningen University & Research (WUR) doet daarom onderzoek naar nieuwe veredelingstechnieken zoals Crispr-CAS. Deze techniek brengt geen soortvreemd DNA in de plant, maar zorgt met een knipje in het DNA voor de gewenste combinatie van eigenschappen zoals verbeterde resistenties. Rassen die met deze techniek tot stand komen, kunnen ook via traditionele veredeling tot stand komen. Het voordeel is dat deze nieuwe techniek het verkrijgen van de gewenste combinatie van eigenschappen kan versnellen zodat er sneller meer robuustere rassen beschikbaar komen.
Phytophthora
Voorbeelden van aardappelen die WUR met de hulp van nieuwe veredelingstechnieken weerbaarder heeft gemaakt tegen de gevreesde aardappelziekten Phytophthora, zijn te vinden op een proefveld in Lelystad. Silvio Erkens, staatsecretaris van Voedselzekerheid, Visserij en Natuur, bracht een bezoek aan het proefveld. De Nederlandse Aardappel Organisatie (NAO) juicht toe dat de staatssecretaris positief staat in het gebruik van de mogelijke versnelling door het inzetten van deze nieuwe technieken en dit ook met eigen ogen aanschouwt.
Nieuwe Europese verordering
Het Europees Parlement stemde op 17 juni 2026 in met een nieuwe Europese verordening die het gebruik van nieuwe kweektechnieken mogelijk maakt. Dit leidt tot een wettelijk raamwerk om deze technieken te gebruiken. Maar eerst moet de wetgeving verder zijn uitgewerkt.
NAO pleit voor spoedige uitwerking
De NAO pleit voor een spoedige uitwerking. “Traditionele kweekmethoden hebben altijd het doel gehad de genetische eigenschappen te beïnvloeden. Dit leidt tot betere, robuustere, gewassen die meer aardappelen opleveren. In die zin is er dus niets nieuws onder de zon. Alle hedendaagse voedsel- en siergewassen zijn in die zin veredelde soorten. De nieuwe technieken versnellen het proces alleen” benadrukt Janine Luten, directeur van de NAO.
Bron: NAO
Beeld: Oane de Hoop (WUR)
