Wortelrot in suikerbieten kan door allerlei verschillende oorzaken ontstaan. De schimmels aphanomyces, rhizoctonia, violetwortelrot, pleospora en valse meeldauw kunnen wortelrot veroorzaken. Maar wortelrot kan ook veroorzaakt worden door het stengelaaltje, de bietenmot en boriumgebrek. Als de oorzaak van het wortelrot bekend is, kunnen er maatregelen genomen worden om te voorkomen dat het probleem zich in de toekomst herhaalt.
Hieronder worden eerst de verschillende oorzaken omschreven, waarna tips worden gegeven hoe de juiste diagnose gesteld kan worden. Vervolgens volgt een algemeen advies over het oogsten, bewaren en leveren van percelen met rotte bieten.
Aphanomyces
Dit jaar wordt regelmatig wortelrot door aphanomyces gezien. Dat komt door de warme zomer, gecombineerd met af en toe zware buien. Het komt vooral voor op lichte gronden met een lage pH (<6). Bij een krappe rotatie van 1:3 suikerbieten en een slechte bodemstructuur is de ziektedruk ook hoger. Aphanomyces is een droge, kurkachtig rot. De biet kan ingesnoerd zijn net onder de grens van bodem en lucht en de wortels kunnen ook vervormd zijn.
Maatregelen:
- bij lage pH (<6): bekalken voorafgaand aan de bietenteelt;
- ruime vruchtwisseling;
- goede beheersing van onkruiden die waardplant zijn, zoals melganzenvoet en papegaaienkruid;
- zorg voor een goede bodemstructuur, ont- en afwatering;
- vermijd gevoelige rassen op zand- en dalgronden.
Meer informatie over aphanomyces is te vinden in de IRS-Teelthandleiding Aphanomyces.
Rhizoctonia
Rhizoctonia wortelrot begint met zwarte, ronde lesies op de wortel. Dit breidt zich verder uit waardoor heel de wortel kan gaan rotten. Ook kunnen er horizontale scheuren ontstaan in de wortels. Het loof kan er nog lang gezond uitzien. Als dat gaat verwelken en slaphangen, is vaak heel de biet al rot. Rhizoctonia kan op alle grondsoorten voorkomen en gedijt goed bij warme en vochtige omstandigheden. Voorvruchten als gras, peen, mais en schorseneren kunnen de schade verergeren.
Maatregelen:
- rhizoctoniaresistente rassen beperken wortelrot, maar kies die alléén bij verhoogd risico op rhizoctonia op het perceel omdat deze rassen een lagere opbrengst hebben;
- zorg voor een goede bodemstructuur;
- bij lage pH (<6-6,5): bekalken voor bietenteelt;
- geen mechanische onkruidbestrijding uitvoeren bij zichtbare aantasting;
- graan en aardappelen als voorvrucht, maar geen mais, gras, peen, lelies, schorseneren en gladiolen;
- goede beheersing van onkruid die waardplant zijn, zoals melganzenvoet.
Meer informatie over rhizoctonia is te vinden in de IRS-Teelthandleiding Rhizoctonia.
Violetwortelrot
Zoals de naam al zegt, wordt paarsachtig rot op de wortels veroorzaakt door violetwortelrot. De aantasting wordt laat in het seizoen, vaak plekgewijs zichtbaar. Maar het wortelrot wordt meestal pas in de hoop goed zichtbaar en is te herkennen aan paarse, oppervlakkige plekken die met een viltachtige laag zijn omgeven. Het komt vooral voor op kalkrijke kleigronden, op plekken met een slechte structuur of bodemverdichting. De schimmel overleeft lang in de bodem.
Maatregelen:
- zorg voor een goede bodemstructuur;
- goede bestrijding van distels;
- vermijd luzerne en klaver in het bouwplan.
Meer informatie over violetwortelrot is te vinden in de IRS-Teelthandleiding Violetwortelrot.
Pleospora
Kenmerkend voor pleospora, voorheen phoma, is het zwarte rot, vaak aan één kant van de kop, wat diep de wortel intrekt (foto 4). Het weefsel eromheen blijft helemaal gezond, helderwit. In de hoop kan het rot zich snel uitbreiden. Vochtige omstandigheden en een hoge pH bevorderen de aantasting.
Maatregelen:
- zorg voor een goede bodemstructuur, ont- en afwatering;
- goede beheersing van onkruid die waardplant zijn, zoals melganzenvoet en papegaaienkruid.
Meer informatie over phoma is te vinden in de IRS-Teelthandleiding Phoma.
Valse meeldauw
Wortelrot door valse meeldauw ontstaat vanuit het hart. Bij licht aangetaste bieten is grijspaars schimmelpluis te vinden op de groene hartbladeren. Ook krullen de hartbladeren naar beneden. Bij zware aantasting sterft de kop af, die kan gaan rotten. Het wordt bevorderd door hoge luchtvochtigheid (>90%) en lage temperaturen in juni/juli. Het komt voor op alle grondsoorten. Valse meeldauw is niet te bestrijden.
Meer informatie over valse meeldauw is te vinden in de IRS-Teelthandleiding Valse meeldauw.
Stengelaaltje
Het stengelaaltje veroorzaakt verticale scheuren in de kop, waarna eerst de kop en vervolgens de hele biet kan gaan rotten. Bij de scheuren zijn net onder de schil kurkachtige plekjes zichtbaar. Aantasting wordt bevorderd door natte en koude voorjaren in combinatie met voorvruchten als uien, luzerne, erwten en tuinbonen. Het komt voor op klei- en zavelgronden.
Maatregelen:
- inundatie ter bestrijding van het stengelaaltje;
- zoveel mogelijk vermijden van uien, erwten, bonen, luzerne en klaver in het bouwplan.
Meer informatie over stengelaaltjes is te vinden in de IRS-Teelthandleiding Stengelaaltjes.
Bietenmot
Wortelrot door de bietenmot begint vanuit de kop, als de larve van de bietenmot via de bladstelen de kop binnendringt. Het hart van de biet wordt zwart. Over het algemeen leeft de larve van de stengels van de biet en trekt zij alleen de kop in indien er onvoldoende gezond blad aanwezig is. Aantasting wordt bevorderd door droge en warme omstandigheden in de maanden juli en augustus. De bietenmot komt door heel Nederland voor. Aantasting werd afgelopen jaren vooral gevonden in het zuiden van het land.
Maatregelen:
- beregenen of een regenbui waardoor de larven verdrinken in de kop van de biet;
- zorg voor een gezond gewas zodat de larve niet in de kop van de biet kruipt;
- bij overschrijding van de schadedrempel (voor augustus 10% aangetaste planten verspreid over het perceel) kan Coragen (0,125 L/ha), Shenzi 200SC (0,125 L/ha) of Decis Protech (0,5 L/ha) ingezet worden. Breedwerkende middelen, zoals Decis Protech hebben een negatief effect op natuurlijke vijanden. De larve van de gaasvlieg die in de maanden juli en augustus in grote aantallen aanwezig is gebruikt bietenmotrupsen als voedselbron.
Meer informatie over de bietenmot is te vinden in de IRS-Teelthandleiding Bietenmot.
Boriumgebrek
Symptomen van boriumgebrek lijken veel op aantasting door de bietenmot en valse meeldauw omdat dit rot ook vanuit het hart begint. Opvallend bij boriumgebrek zijn de verticale kurkachtige streepjes op de bladstelen en de barstjes in de bladeren. Het komt vooral voor op zand- en dalgronden met een pH >5,8 en als de boriumopname belemmerd wordt door droge omstandigheden of een slechte structuur.
Maatregelen:
- preventieve toediening van boriummeststoffen voor gewassluiting is het meest effectief;
- bij gebreksverschijnselen in juli of begin augustus spuiten met boriummeststof, alhoewel dit minder effectief is dan een preventieve toepassing. Een boriumgift helpt dan om de schade te beperken;
- grondonderzoek om de hoeveelheid borium in de bouwvoor vast te stellen.
Meer informatie over boriumgebrek is te vinden in de IRS-Teelthandleiding Boriumbemesting.
Oorzaak achterhalen
Er zijn verschillende hulpmiddelen om de oorzaak te achterhalen. Zo vindt u op www.irs.nl de ziekten en plagen applicatie, die u helpt het probleem vast te stellen. Deze app is ook beschikbaar voor de smartphone. Ook is er een interactieve video over de Herkenning van Wortelrot. Mocht u er niet uitkomen, kan de teeltadviseur u wellicht helpen. Ook kan de teeltadviseur een monster naar IRS Diagnostiek sturen om de oorzaak te kunnen vaststellen.
Oogst en bewaring bij rotte bieten
Bekijk regelmatig de suikerbieten in uw perceel en trek daarbij zeker ook bieten uit om de wortel goed te kunnen bekijken. Zo wordt u niet verrast tijdens de oogst als er wortelrot blijkt te zijn en kunnen eventueel nog maatregelen genomen worden. Bij ernstige aantasting kunt u contact opnemen met een medewerker van de buitendienst om levering eventueel te vervroegen. Bij plekgewijs ernstige aantasting kan om de plek heen gerooid worden zodat er zo min mogelijk rotte bieten in de hoop komen. Omdat het rottingsproces in de bewaarhoop gewoon doorgaat, is het advies de bieten niet te bewaren maar zo snel mogelijk te leveren. Partijen met meer dan 10 procent bieten met rot kunnen namelijk niet verwerkt worden in de fabriek en mogen daardoor niet geleverd worden.
Bron en beeld: IRS
