Waar moet u op letten bij uw volgende investering?

Steeds meer akkerbouwers willen hun aardappelen of uien langer bewaren, soms wel acht tot tien maanden. Dat vraagt om meer dan alleen ventilatie. Koeling is dé sleutel tot een stabiele productkwaliteit gedurende de bewaarcampagne. Zonder gecontroleerde temperatuurbeheersing is langdurige bewaring namelijk nauwelijks haalbaar.

Daarom is het essentieel om al in de planfase goed na te denken over de benodigde koelcapaciteit en het type installatie. Wie hier te krap rekent, loopt het risico dat in de bewaring de temperatuur niet snel genoeg omlaag gaat of dat de installatie tijdens warmere perioden tekortschiet. Een koelbewaring staat of valt dan ook met voldoende koelvermogen.

De juiste koelcapaciteit

Een goed ontwerp start met een gedegen koude-lastberekening. Vooral bij langdurige bewaring spelen koelvermogen en regelcapaciteit een grote rol. Denk aan vragen als: hoe snel moet het product worden teruggekoeld, en hoelang moet de temperatuur stabiel blijven?

Afhankelijk van het gewas ligt de benodigde koelcapaciteit meestal tussen de 60 en 140 watt per ton product. Daarnaast bepaalt de gelijktijdigheid van de cellen de uiteindelijke installatiegrootte. Als u drie cellen met product heeft, die elk 100 kilowatt koelcapaciteit nodig hebben, maar maximaal twee cellen tegelijk koelt, dan is een totale koelcapaciteit van 200 kilowatt voldoende.

Ook de temperatuurverschillen tussen buiten en binnen zijn cruciaal. De maximale buitentemperatuur en de gewenste celtemperatuur bepalen namelijk de condensatieen verdampingstemperaturen. Die waarden vormen de ruggengraat van de berekening.

Drie manieren van koelen

Voor de bewaring van akkerbouwproducten bestaan er drie gangbare koeloplossingen. De keuze hangt af van de gewenste regeling, de bouwkundige situatie en het benodigde koelvermogen. De drie verschillende manieren van koelen zijn:

• Directe koeling (DX): het koudemiddel verdampt in de koelblokken en koelt direct de lucht in de cel. De investering is relatief laag en het energieverbruik gunstig.
• Indirecte koeling: hier wordt de koude via een water/glycolcircuit overgedragen. Dit maakt koelregeling per cel mogelijk en vermindert uitdroging, maar de investering en het verbruik liggen wat hoger.
• Mobiele koeling: dit is een flexibele, verplaatsbare koeloplossing, die kan worden ingezet zonder grote bouwkundige aanpassingen. Het vraagt de laagste investering van de drie opties en kan zowel ventileren als koelen.

Koudemiddelen

Steeds meer telers kiezen voor natuurlijke koudemiddelen. Deze middelen zijn milieuvriendelijker dan synthetische koudemiddelen en kunnen vijftien tot dertig procent energiebesparing opleveren. De aanschaf van natuurlijke middelen is echter duurder dan bij synthetische middelen, wat deels kan worden gecompenseerd door de Energieinvesteringsaftrek (EIA).

Propaan (R290), CO₂ en ammoniak zijn de meest gebruikte natuurlijke koudemiddelen. Grofweg gezegd is propaan (in DX-koelsystemen) geschikt voor kleinere koelcapaciteiten tot circa 75 kilowatt, CO₂ tot circa 300 kilowatt en ammoniak voor grotere capaciteiten. Welk middel het meest efficiënt werkt, hangt af van het product, de buitentemperatuur, de celtemperatuur en het type ventilatiesysteem.

Automatisering

Bij langdurige bewaring telt elke graad in temperatuur en elke procent in luchtvochtigheid. Een modern regelsysteem monitort 24/7 de omstandigheden. Daarnaast stuurt het koeling, luiken en ventilatie automatisch aan. Dit zorgt voor stabiele bewaarcondities en vooral zekerheid gedurende het bewaren.

Heeft u plannen om te investeren in koeling of uw huidige systeem te optimaliseren? Bezoek Omnivent op de AgriTechnica (9 tot 15 november in Hannover) in Hal 25, stand J31. Onze specialisten vertellen u graag meer over de mogelijkheden voor uw bedrijf.

Door: Luuk Salomons (Omnivent)