Het totale aantal land- en tuinbouwbedrijven daalt al enkele decennia. Het aantal grote bedrijven (met een standaardopbrengst van 500 duizend euro en meer) is daarentegen toegenomen van 7,7 duizend in 2000 tot 15,1 duizend in 2023.
In 2000 waren er nog 97,4 duizend land- en tuinbouwbouwbedrijven. In 2023 is het aantal afgenomen tot 51 duizend, een daling van 48 procent in 23 jaar. De gemiddelde economische omvang van de bedrijven – gemeten als standaardopbrengst – stijgt gestaag. In 2000 bedroeg de gemiddelde standaardopbrengst (SO) van een land- en tuinbouwbedrijf 194 duizend euro. In 2023 is de gemiddelde standaardopbrengst toegenomen tot 539 duizend euro, bijna een verdrievoudiging.
Provinciale verschillen
De verdeling van de economische omvang van alle bedrijven per provincie laat twee opvallende verschillen zien. In de provincie Flevoland komen relatief weinig kleine bedrijven, met minder dan 25 duizend euro standaardopbrengst voor. In de provincies Zuid-Holland, Flevoland en Friesland komen relatief veel grote bedrijven met 500 duizend euro standaardopbrengst en meer voor. In Zuid-Holland gaat het dan vooral om glastuinbouwbedrijven.
Bedrijfsgrootte sterk toegenomen
In de periode 2000-2023 is het aantal land- en tuinbouwbedrijven veel meer afgenomen (48 procent) dan de totale oppervlakte cultuurgrond (9 procent). In die periode heeft er een flinke schaalvergroting plaatsgevonden. In 2000 hadden land- en tuinbouwbedrijven gemiddeld 20 hectare cultuurgrond. In 2023 is dat gemiddelde 36 hectare geworden, een stijging van ruim 75 procent. Een soortgelijke schaalvergroting is ook te zien in het gemiddelde aantal dieren per bedrijf.
Veel landbouwgrond vooral in het noorden
Bedrijven met minimaal 30 hectare landbouwgrond komen relatief veel voor in de noordelijke provincies Groningen (69 procent), Friesland (67 procent), Flevoland (63 procent) en in de provincie Drenthe (58 procent) en Zeeland (51 procent). In Zuid-Holland is ruim een derde (37 procent) van de bedrijven kleiner dan vijf hectare. Een deel van deze bedrijven bestaat uit glastuinbouwbedrijven, die met relatief weinig cultuurgrond toe kunnen. Weinig bedrijven met minder dan vijf hectare cultuurgrond komen voor in Flevoland (7 procent), Friesland (8 procent) en Groningen (8 procent). Deze provincies kennen dan ook weinig glastuinbouw.
