In de afgelopen jaren is Roemeense landbouwgrond van braakliggend land uitgegroeid tot percelen die laten zien dat er potentie in zit. Dit is mede te danken aan investeringen in de vorm van kennis en kapitaal uit onze regio. Kamphorst Agrofonds belichtte tijdens zijn jubileumfeest de successen van, en kansen voor, investeringen in Roemenië.
Roemenië is een veelzijdig land wat betreft bodemgesteldheid, grondsoorten en grondgebruik. Maar ook qua klimaat zijn er grote verschillen in temperatuur en neerslag te zien. Jaarlijks valt er gemiddeld 700 millimeter neerslag, maar dit kan variëren tussen 1.200 millimeter in de bergen en 300 millimeter in de kustregio. Samen met het feit dat het landbouwareaal 7,5 keer zo groot is als Nederland, maakt dat de teeltomstandigheden in Roemenië sterk gebiedsafhankelijk zijn.
Het algemene bouwplan bestaat uit tarwe, mais, zonnebloem en koolzaad. Het gros van deze producten wordt naar het buitenland geëxporteerd, met name naar Europa en het Midden- Oosten, waarna het vaak als verwerkt product terug naar Roemenië wordt gehaald. Voornamelijk kunstmest wordt ingezet als bemesting, aangezien organische meststoffen het uitgebreide landbouwareaal niet volledig kunnen dekken. De toepassing van slimme teelttechnieken kent ook een breed spectrum. Waar de ene Roemeense teler een investering in een nieuwe trekker ziet als een grote stap vooruit in zijn bedrijfsvoering, zet de ander drones in voor het monitoren en spuiten van zijn percelen.
De afgelopen jaren is teeltoptimalisatie in een snel tempo over Roemenië verspreid. Dit is mede te danken aan het feit dat Nederlandse investeerders ervoor kozen om hun kennis en kapitaal in deze landbouwgronden te stoppen. De Roemeense pachter blijft in dit geval verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken op het landbouwbedrijf, waarbij op de achtergrond Nederlandse agrariërs bijdragen aan het succes van de teelten.
Kamphorst Agrofonds
Kamphorst Agrofonds helpt Nederlandse agrariërs met het succesvol inzetten van hun kapitaal in Roemeense landbouwgronden. Hiervoor worden percelen met potentie in kaart gebracht en samengevoegd door middel van inmeten en ruilverkaveling. Ook worden lokale telers begeleid om opbrengsten te verhogen en risico’s te verkleinen. Nederlandse agrariërs kunnen gemeenschappelijk via het fonds investeren in de vorm van vrij verhandelbare certificaten. Voor investeerders die willen verkopen heeft het fonds jaarlijks een inkoopplicht. Deze vorm van investering is stabiel en waardevast, in vergelijking met bijvoorbeeld aandelen. Daarnaast is er in Roemenië een toenemende vraag naar voedselproductie en groeit de landbouwsector. De prijzen van deze landbouwgronden liggen echter vaak veel lager dan in West-Europa. Dit jaar bestaat Kamphorst Agrofonds vijftien jaar. Ter ere van dit jubileum kwamen investeerders samen in Wageningen om terug te kijken naar de groei van het fonds in Roemenië en naar mogelijkheden voor de toekomst.
naar voedselproductie en groeit de landbouwsector.
Uitdagingen in Roemenië
Wat zijn op dit moment de grootste uitdagingen voor Roemeense telers die direct betrekking hebben op investeerders uit onze regio? Om antwoord te geven op deze vraag heeft Teun van Meurs, Masterstudent aan de Wageningen Universiteit, in samenwerking met Kamphorst Agrofonds de huidige situatie van de Roemeense landbouw geanalyseerd. Om verschillende pachters te spreken reisde hij gedurende drie weken door Roemenië. Hier kwam een lijst met de tien grootste uitdagingen uit voort, waarvan Van Meurs tijdens deze bijeenkomst enkele uitlichtte.
Neerslagpatroon
Met stip op nummer één staat waterbeschikbaarheid. Ook Roemenië kampt met wisselende neerslagpatronen door klimaatverandering. Maar in gebieden met weinig neerslag zijn de gevolgen van periodes met droogte nog veel groter dan in Nederland. “Irrigeren is moeilijk in veel gebieden. De afstand tot een waterbron is groot en het is te duur om irrigatiesystemen aan te leggen. Ook lopen telers vast in een wirwar van wetgeving”, aldus Van Meurs.
Dienen Nederlandse investeerders dan extra in te zetten op waterbeschikbaarheid? Onder de aanwezige investeerders is het merendeel het erover eens dat water het allerbelangrijkste is voor succesvolle teelten. “Maar wij dienen dit enkel te faciliteren. De verantwoordelijkheid ligt uiteindelijk bij de pachter”, noemt een van de aanwezigen. Hier komt ook meteen een uitdaging aan het licht wat betreft investeren in Roemenië. Nog meer dan in Nederland is een investeerder afhankelijk van de inspanningen van Roemeense pachters die de gronden bewerken. De afstand is immers groot en dagelijkse monitoring als Nederlandse investeerder is niet mogelijk. “We hebben pachters nodig die zich daarvoor willen inzetten en net zoveel belang hebben als ons aan hoge opbrengsten en een kwalitatief product”, meent een investeerder. Een andere investeerder ziet kansen voor de kennis van Nederlandse agrariërs: “Zet een groep jonge ondernemers uit Nederland, met kennis over de teelten, daar neer. En laat ze dit overbrengen op de Roemeense pachters. Dat is een win-winsituatie.”
Vroege teelten
Een bijkomende uitdaging wat betreft weersomstandigheden is de hoge temperatuur in de zomer. Met name in juli en augustus kan het in sommige gebieden wekenlang 35 à 36 graden Celsius zijn, met weinig neerslag. Vandaar dat tegenwoordig vooral vroege gewassen worden geteeld. “De opbrengst van tarwe dat er in mei nog picobello bij staat, kan eind juni opeens een stuk lager uitvallen dan verwacht, door de hoge temperaturen”, merkt één van de investeerders op, die samen met Kamphorst Agrofonds in een studiereis naar Roemenië is afgereisd. Nederlandse investeerders kunnen dan ook bijdragen aan irrigatiesystemen en waterbeschikbaarheid, of juist in kennis over alternatieve vroege teelten, zoals tulpenbollen. Eerstgenoemde optie kan het opbrengstpotentieel aanzienlijk verhogen, net als de waarde van een geïrrigeerd perceel. Druppelirrigatie zou een aanvullende stap kunnen zijn, waarbij de benodigde watergift aanzienlijk wordt verlaagd, doordat het water efficiënter kan worden ingezet. Ook maakt dit het mogelijk om hoogwaardige gewassen toe te voegen aan het bouwplan en zo het exportpakket van Roemenië uit te breiden. Expertise en motivatie van pachters zijn in beide situaties cruciaal, net als vraag vanuit de afzetmarkt.
Internationale concurrentie
De exportgewassen van Roemenië maken het bruggetje naar de volgende uitdagingen die Van Meurs aanstipt: internationale concurrentie, schommelingen in de marktprijs en stijgende kostprijzen. “Omliggende landen, zoals Oekraïne, kunnen vaak goedkoper en efficiënter produceren, met bijvoorbeeld een uitgebreider pakket aan gewasbeschermingsmiddelen. Ook het Mercosur-akkoord heeft gevolgen voor de export uit Roemenië. Prijsschommelingen op de markt maken het voor Roemeense telers niet altijd makkelijk om een passende, grote investering te kiezen. Langetermijncontracten met afnemers, digitalisering en op de hoogte zijn van regionale wet- en regelgeving zijn dan ook onderdeel van een oplossing.
Koers inzetten
Andere mogelijkheden voor toekomstige investeringen vanuit Nederland zijn bijdragen aan een licht, slim machinepark met robotica en autonome machines, en investeren in andere sectoren, zoals de wijnbouw en fruitteelt. Welke koers Kamphorst Agrofonds de komende jaren zal gaan inzetten, werd vandaag uitgebreid bediscussieerd, maar er werd geen eindoordeel geveld. Wanneer er concrete plannen op tafel liggen, zal Kamphorst Agrofonds dit officieel met zijn investeerders bespreken. Al deze nieuwe ideeën zullen namelijk gevolgen hebben voor de manier waarop Nederlandse investeringen zullen landen op de Roemeense landbouwgronden. Tijdens het jubileumfeest werd in ieder geval geproost op de successen van de afgelopen vijftien jaar en optimistisch vooruitgekeken naar de toekomst van de akkerbouw in dit veelzijdige land.
Tekst: Kim Sjoers
Beeld: Kamphorst Agrofonds
