Om de veldbonenteelt aan te wakkeren is de EiwitChallenge georganiseerd door NAJK (Nederlandse Agrarische Jongeren Kontakt) en veredelingsbedrijf Limagrain. Veertien telers werden op de voet gevolgd tijdens het afgelopen teeltseizoen. Op 6 december werd de balans van de veldbonenteelt in 2023 opgemaakt.
“Het was een grillig groeiseizoen met extreme weersomstandigheden”, vertelde Martijn van Overveld, productmanager akkerbouw bij Limagrain. “Het voorjaar was nat, daarna draaide de wind en werd het snel heel droog. In het najaar kwam er veel neerslag.
Geen goed veldbonenjaar
Het was niet echt een goed veldbonenjaar.” Winterveldbonen dienen gezaaid te worden tussen half oktober en eind november. Deze veldbonen zijn tolerant voor de kou en kennen een langer groeiseizoen. Zomerveldbonen doen het beter met een kort groeiseizoen. Inzaaien tussen februari en april is dan ideaal. De veldbonentelers deelden hun ervaringen bij deze interactieve bijeenkomst. De meeste telers verbouwden zomerveldbonen. Sommigen zaaiden tussen de buien door in april. Anderen konden pas het land op na de nattigheid in juni. De lange inzaaiperiode van afgelopen jaar heeft zijn weerslag op het groeiseizoen van de veldbonen. Een korter groeiseizoen geeft immers minder opbrengst. Dit lijkt wederom een rol te gaan spelen in teelt van 2024. De winterbonen hadden al in de grond moeten zitten, maar ook dit jaar gooit nattigheid roet in het eten.
Dat veldbonen en uitdagend gewas is, benadrukte Overveld nog eens in deze bijeenkomst: “Dit gewas is een juffertje onderde akkerbouwgewassen. Veldbonen kennen een bloeiseizoen, waarbij vruchtzetting, het rijpen van de veldbonen, en vruchtdunning, het verwijderen van teveel bonen meespelen. Dit zijn aandachtspunten die over het algemeen niet meespelen in de akkerbouw, maar wel in de tuinbouw. Dit maakt het een uitdagend gewas.”
Gewasbescherming: chemisch of mechanisch
Gewasbescherming is ook niet altijd makkelijk in de veldbonenteelt. Dit jaar werd de zwarte bonenluis gespot op veel veldbonenpercelen in Nederland. Voor de veldbonen heeft dit beestje niet direct grote gevolgen. Het perceel dient met minimaal vijftig procent besmet te zijn om schade te veroorzaken. Daarnaast komen er na de langste dag natuurlijke vijanden zoals het lieveheersbeestje in de veldbonen, die de infectiedruk verlagen.
Voor de bladrandkever is dit anders. Deze kever veroorzaakt op het blote oog kleine hapjes uit de bladeren en lijkt daarmee niet veel schade te geven. De larfjes vestigen zich echte ronder de grond in de stikstofknolletjes, wat de stikstofvoorziening voor de plant platlegt. “Je kan de kever pas bestrijden als schade aan het blad ziet”, vertelt Overveld. “Onder de grond ontstaat er dan al veel schade aan de plant. Het is daarom aan te raden om meteen in de grijpen als je boven de grond een klein knipje ziet. Dit kan door te spuiten met een contactmiddel.”
Mengteelt met tarwe
Telers konden op verschillende manieren anticiperen op de onkruidbestrijding. Zo koos een teler op zandgrond ervoor om zijn veldbonen in de mengteelt te plaatsen met tarwe. Op deze manier kreeg onkruid minder de kans. Een andere teler pakte het volledig mechanisch aan. Met een negen meter brede wiedeg van een biologische akkerbouwer was hij in ruim twee uur door zijn 4,5 hectare perceel heen. Geen chemie gebruiken verlaagde de kostprijs en daarnaast werkte het goed. De plantjes kregen een licht duwtje van de machine, maar stonden na een halve dag alweer rechtop.
In de zomer kregen de veldbonen flinke droogte voor de kiezen. Daarnaast kwam op 5 juli zomerstorm Poly langs, die grote delen van de veldbonen beschadigde, en dat allemaal net voor de oogst in augustus. De meeste telers die meededen aan de EiwitChallenge waren melkveehouders en kozen er daarom voor om de veldbonen te voeren aan hun koeien. Een andere teler perste de veldbonen in strobalen voor in de potstal, wat ook mogelijk is met veldbonen.
Kansrijk product voor de toekomst
Deze jonge telers durfden aan de slag te gaan met de veldbonenteelt. Het weer maakte het dit jaar niet al te makkelijk. Toch ziet Limagrain veldbonen als een kansrijk product in de toekomst. “Wij van Limagrain willen met veredelingstechnieken werken naar tien ton opbrengst per hectare”, vertelt Jos Groot Koerkamp, commercieel manager landbouw bij Limagrain.
“Theoretisch is dit al mogelijk en we hebben telers, waarbij dit lukt. Daarvoor moet je goed bovenop de teelt zitten en het gewas zo lang mogelijk gezond houden.” Limagrain zag het areaal veldbonen het afgelopen jaar verdubbelen: van tweeduizend naar vierduizend hectare. Daarnaast steeg het aantal veldbonentelers van vierhonderd naar duizend telers. “Ik zie veel potentie in de uitbreiding van de veldbonenteelt. Daarvoor zullen de komende jaren beduidend méér en betere opbrengst van een hectare moeten komen. Dat is de uitdaging waar wij nu voor staan.”
De vraag is er, maar nu nog economische ondersteuning
Lees ook het gerelateerde artikel: “De vraag is er, maar telers missen de economische ondersteuning“.
Tekst en beeld: Kim Sjoers
