Na vier jaar experimenteren met Integrated Crop Management op Limburgse zandgrond zijn de resultaten: minder chemische middelen, maar ook uitdagingen met onkruid en opbrengsten. Het onderzoek in Vredepeel laat zien dat de overstap naar een weerbaarder teeltsysteem veelbelovend is, maar nog niet economisch rendabel.
Sinds 2020 wordt in Vredepeel onderzocht hoe Integrated Crop Management (ICM) in de praktijk toepasbaar is op zandgrond. Het groeiseizoen 2024 was het vierde en laatste seizoen van de publiek-private samenwerking. William Bijker, bedrijfseconomisch onderzoeker akkerbouw bij WUR Open Teelten, analyseerde de economische verschillen over deze vier teeltjaren. Hij keek naar verschillen in opbrengsten, kosten en arbeid tussen het referentiesysteem (gangbare akkerbouw) en een teeltsysteem volgens de ICM-systematiek. In de onderzoeksproef zijn de gewassen aardappel (twee keer), suikerbiet (twee keer), zaaiui, peen, maïs en gerst meegenomen.
Verschuiving in kosten
De analyse wijst uit dat ICM leidt tot lagere kosten voor gewasbeschermingsmiddelen. Dit komt omdat er minder middelen worden toegepast. Verder dalen de kosten van meststoffen. Tegelijkertijd stijgen de energiekosten, doordat chemische onkruidbestrijding vaker wordt vervangen door mechanische alternatieven, zoals onkruidbranden bij zaaiui en peen.
Opbrengstverschillen en uitdagingen
De resultaten laten zien dat de opbrengstverschillen bij de economisch interessante gewassen aardappel en suikerbiet beperkt blijven, met gemiddeld 2 tot 5 procent lagere opbrengsten dan in het referentiesysteem. Tegelijkertijd zijn er uitdagingen bij peen en zaaiui waar het verschil groter is: respectievelijk 8 en 15 procent minder opbrengst. Dit komt vooral door een hoge onkruiddruk. Alleen bij gerst zijn de opbrengsten gelijk aan die van het referentiesysteem.
Wanneer de lagere opbrengsten worden afgezet tegen de besparingen, blijkt dat het saldo per hectare gemiddeld 16 procent lager ligt dan bij gangbare systeem.
Haken en ogen in de praktijk
De onderzoekers stellen dat ICM voor schimmels, insecten en nematoden goed toepasbaar is, maar dat gaat niet zonder slag of stoot. De aanpak vergt intensieve monitoring, met veel extra uren. “Een akkerbouwer heeft die tijd gemiddeld niet”, stelt Bijker. “De vervolgvraag is dus wie die monitoring moet gaan doen.”
Nog lastiger ligt het bij onkruidbestrijding op zandgrond. Het project toont aan dat de ICM-aanpak daar vooralsnog niet haalbaar is. Door de beperkte chemische bestrijding bouwt zich een grote zaadbank op in de bodem. Dit leidt uiteindelijk tot exponentieel meer inzet van energie, gewasbeschermingsmiddelen en manuren.
Bovendien zorgt de onkruidopbouw in het ene gewas voor problemen in het volgende gewas. Door de extra uren voor mechanische onkruidbestrijding en handwieden, met name in peen en zaaiui, neemt de arbeidsbehoefte sterk toe. “Uren die in de praktijk vaak niet beschikbaar zijn.”
ICM biedt perspectief
Ondanks de economische uitdagingen biedt ICM wel degelijk perspectief. Het onderzoek laat zien dat de aanpak een belangrijke stap kan zijn richting een duurzaam en robuust teeltsysteem, met minder afhankelijkheid van chemische gewasbeschermingsmiddelen. Belangrijke succesfactoren zijn resistente rassen en monitoring.
In het vervolgonderzoek, Akkerbouw op Zand 2.0, wordt de strategie verfijnd. Zo wordt bij onkruidbestrijding ploegen toch weer toegepast, om de opbouw van onkruiddruk te beperken. In de verdere toekomst kunnen mechanisatie en robotisering helpen om de hoeveelheid handwieduren te laten dalen.
Wat is Integrated Crop Mangement?
ICM is een methodiek voor een weerbaar teeltsysteem, waarin meerdere strategieën samenkomen: de inzet van resistente rassen, monitoring van ziekten, plagen en onkruiden, gerichte bestrijding, gewasrotatie en bodembeheer. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de aanpak binnen één seizoen, maar naar de aanpak in het hele bouwplan. Zo nodig worden aanpassingen doorgevoerd om het systeem continu te verbeteren.
Bron: BO Akkerbouw
