Fertigatie maakt het mogelijk om met één druk op de knop uien en aardappelen in hun behoeftes te voorzien. Water en meststoffen komen op de juiste plek terecht én worden in de juiste hoeveelheid toegediend. Dit resulteert in een forse meeropbrengst, meer tonnen in de juiste maatsortering en minder uitspoeling van nutriënten. Tijdens de Fertigatiebeurs 2025 van Van Iperen deelden telers en fertigatiespecialisten hun ervaringen. Hieruit blijkt dat, om zoveel mogelijk profijt van fertigatie te hebben, een passende bemestingsstrategie onmisbaar is.
Dit jaar werd de Fertigatiebeurs gehouden op een locatie van R. van Wesemael BV in Biddinghuizen, waar vanaf komend jaar het Van Iperen-logo op de gevel zal hangen. Verschillende leveranciers voor fertigatiesystemen, fertigatiespecialisten en telers uit het hele land kwamen samen. Opvallend was de aandacht voor fertigatie in de pootgoedteelt.
Passende bemestingsstrategie
Om een geschikte bemestingsstrategie voor pootgoed in combinatie met fertigatie te vinden, voerde Van Iperen net als voorgaande jaren proeven uit bij de proefboerderij van PPO in Westmaas. De rassen Innovator en Lady Amarilla werden onder de loep genomen. Beide rassen kregen drie verschillende verdelingen van de mestgift. In de eerste aanpak werd zeventig procent van de meststoffen voor knolzetting toegediend, en dertig procent erna (70/30-stikstofgift). De tweede groep kreeg een gelijke verdeling van meststoffen voor en na de knolzetting (50/50-stikstofgift). De laatste groep was een referentiegroep zonder irrigatie.
Het is een bewuste keuze geweest om deze twee bemestingsstrategieën te vergelijken, met het oog op de verschillen in behoeftes tussen pootgoedrassen. Mart Noteboom, Technisch specialist fertigatie bij Van Iperen, vertelt: “Innovator staat bekend als een ras dat wat meer moeite heeft met het zetten van knollen in het begin. Lady Amarilla heeft juist moeite om de knollen aan het eind van het seizoen goed vast te blijven houden.”
Verschillen al snel duidelijk
Tijdens het seizoen werden de verschillen tussen de bemestingsstrategieën al snel duidelijk. In mei hadden de fertigatie-groepen al meer knollen aan de plant en een uitgebreider wortelstelsel dan de referentiegroep. Daarbij was er een duidelijk onderscheid te zien tussen de 70/30- en 50/50-stikstofgift.
De stikstofopname van het loof en de knollen werd gemeten door middel van inhoudsmonsters. Innovator bleek inderdaad met de 70/30-gift, dus meer stikstof voor knolzetting, 25 procent meer knollen in de 28- 55 maat te hebben, vergeleken met de referentiegroep. Het omgekeerde gold voor Lady Amarilla. Dit ras gedijt juist goed onder meer stikstof aan het eind van het seizoen. Met de 50/50-stikstofverdeling lag vijftien procent meer in de juiste maat dan de referentiegroep. “Door meer knollen in de juiste maat te hebben, en een hoger opbrengstpotentieel, betaalt fertigatie zich snel terug”, aldus Noteboom. Daarnaast is uit meerjarige proeven en ervaringen in de praktijk gebleken dat pootgoed met fertigatie makkelijker te selecteren is op virus, doordat het loof er gezonder bij staat.
Gemiddeld tien ton meer
Een teler die fertigatie al drie jaar toepast in de pootgoedteelt is akkerbouwer Jeroen Testers uit Kruisland. “Een paar jaar geleden liepen we ertegenaan dat we pootgoed niet goed aan de maat kregen. Ook stierf het loof te snel af, waardoor we potentie in opbrengst lieten liggen. We maakten toen al gebruik van meststoffen van Van Iperen en zo kwam fertigatie ter sprake.”
De akkerbouwer besloot de proef op de som te nemen en aan de slag te gaan met fertigatie. “Dit beviel al direct goed. In het eerste jaar gaven we nog wel te veel water, want we wilden het systeem optimaal benutten. Maar we kregen het steeds beter onder de knie. Zo kwamen we erachter dat je de hoofdleiding beter in een geul kunt leggen, zodat het niet krom kan komen te liggen en onder druk kan komen te staan, dat soort handigheden.” Inmiddels ligt de pootgoedopbrengst bij Testers gemiddeld tien ton per hectare hoger dan voorheen, met veel poters in de juiste maatsortering.
Dit jaar besloot Testers om ook te starten met fertigatie in zijn uien, die hij op ruggen teelt. Op een perceel van acht hectare werd fertigatie aangelegd. Ondanks de goede resultaten die dit opleverde, moest de akkerbouwer gedurende het seizoen nog wel wat hindernissen nemen: “Eerlijk? Fertigatie is aan het begin van het seizoen wel echt veel werk, dat geldt voor beide teelten. Daar moet je wel wat tijd voor uittrekken en extra helpende handjes voor inschakelen. Maar als je nu boven in de bewaarschuur staat, ligt er een mooi product in de juiste maatsortering. En je hebt veel meer tonnen. Dat geeft moed voor het komende seizoen.”
Rustige uien
Ook akkerbouwer Peter Holster uit Marknesse begon dit jaar met fertigatie, op een perceel van zes hectare uien. “Uien telen op bedden is voor ons al zeven à acht jaar de standaard. Gemiddeld behalen we een opbrengst van 75 tot 80 ton per hectare. Toch zie je dat met minder gewasbeschermingsmiddelen het aantal tonnen onder druk komt te staan. Daar wilden we wat aan gaan doen.” Daarom nam de akkerbouwer zijn bemestingsstrategie onder de loep. “Zelf eet je toch ook drie keer per dag? Dan verdient een ui het ook om meerdere keren voedingsstoffen te krijgen, in kleine beetjes.” Mestgiften splitst de akkerbouwer daarom al langere tijd op. Dit zorgt ervoor dat het gewas egaal groeit, wat ook terug te zien is aan de vorm van de ringen aan de binnenkant van de ui. “Met meerdere kleine giften blijft het gewas rustiger, ook in de bewaring.”
proeven van Van Iperen blijkt dat een hogere frequentie tot een betere opname van nutriënten leidt.
Van een collega-teler hoorde Holster over fertigatie. Om zijn uien naar een nog hoger niveau te brengen, besloot hij dit ook te gaan proberen. Met een fertigatiespecialist van Van Iperen stelde de akkerbouwer een passend bemestingsplan op. En hoe is het eerste jaar met fertigatie bevallen? “Nou, dat aansluiten had ik wel onderschat”, vertelt Holster. “Je krijgt goede begeleiding, maar uiteindelijk moet je het systeem wel zelf aanleggen. Maar goed, hier heb ik veel van geleerd.”
Ondanks de uitdagingen leverde fertigatie de akkerbouwer ook veel plezier op. “Je kunt op jouw moment water en meststoffen geven met één druk op de knop. Een haspel klaarzetten is veel meer werk, en dan ben je eigenlijk standaard drie dagen te laat. Nu kun je veel beter sturen en ben je baas over wat er op je perceel gebeurt.” Dit was ook terug te zien in
de opbrengst: negentig ton met tachtig procent grofte.
Kleine beetjes
Ook proeven van Van Iperen op Proefboerderij de Rusthoeve benadrukken de voordelen van het geven van kleine mestgiften. Met fertigatie is een wekelijkse mestgift vaak de standaard, maar mogelijk kan een hogere frequentie tot een betere opname van nutriënten leiden. Ramon Vermue, Fertigatiespecialist bij Van Iperen, legt uit: “In de tuinbouw is het heel gebruikelijk om meerdere keren per week meststoffen en water toe te dienen. Puur water geven ze daar eigenlijk nooit meer. Daarom besloten we om deze aanpak ook in de uienteelt te testen.” Vijf keer per week werden meststoffen toegediend, wat afgelopen jaar resulteerde in een betere nutriëntenopname en een meeropbrengst van zeven ton per hectare. Vermue plaatst hierbij wel een kanttekening: “In de praktijk is vijf keer misschien wat veel, maar dit laat wel zien dat het opdelen van meststoffen altijd beter is. Met drie giften per week kun je ook al een flinke slag slaan.”
Tekst: Kim Sjoers
Beeld: Beeldarchief Prosu
