Voedselzekerheid en klimaatverandering. Het zijn de grote uitdagingen waar volgens HZPC ook in de veredeling een oplossing voor gezocht moet worden. Duurzame aardappelrassen en hybride aardappelveredeling zijn de vormen waar het aardappelhandelshuis op in zet.
“Als het lokaal kan, moeten we dat ook doen.” Het zijn de woorden van ceo Gerard Back tijdens de Potato Days, die begin november in het Research centrum van HZPC in Metslawier. Traditioneel het moment waarbij nieuwe rassen aan het publiek worden getoond. Backx stipte tijdens het evenement het uitgangspunt aan als het gaat om innoveren met aardappelen. Een teelt die door bestuurslid Martin Kropff van voedselonderzoeksbureau CGIAR van groot belang wordt geacht in de wereldwijde strijd tegen honger en ondervoeding. “In 2050 leven we op een planeet met twee keer zoveel inwoners, de helft minder ruimte om voedsel te verbouwen en de noodzaak voor een gevarieerd voedzaam dieet. Per hectare kunnen aardappelen onder de juiste omstandigheden meer voedsel opleveren. Iedereen praat over de verandering van het voedselsysteem. We kunnen innoveren, maar dat moet in de hele keten. Met alleen nieuwe rassen kom je er niet.”
Een bijdrage leveren
Volgens Gerard Backx van HZPC moet het handelshuis, samen met haar telers, als een facilitator dienen om de lokale aardappelteelt in andere gebieden te professionaliseren. “Wij willen een bijdrage leveren om de wereld te voeden. We beseffen ons dat voedselproductie meer en meer lokaal plaats gaat vinden. Lokale verbondenheid is hierbij essentieel.” De kennis en ervaring uit Europa is daarbij van groot belang. “Basiszaad komt van plekken zoals Nederland. Met ‘kennisexport’ leveren we een bijdrage. Dat gaat verder dan het verschepen van aardappelen.”
Bij de ‘aardappeldagen’ kwamen de verschillende deskundigen tot de conclusie dat er wel een agrarische revolutie nodig is om de puzzel op te lossen. Want hoe gaan we de wereld voeden, met de wetenschap dat landbouw afhankelijk is van stabiel weer? “Daarom moeten we kijken hoe we de output kunnen verhogen zonder dat we de wereld uitputten.” De oplossing ligt volgens Backx voor een deel in de genetica van de rassen. “We zijn hard op weg om dergelijke toekomstbestendige rassen te ontwikkelen.”
Even Greener
“De aardappel is een van de meest duurzame gewassen. Zo verbruikt de teelt van aardappelen slechts tweehonderd liter water per kilogram. Weinig, in vergelijking met bijvoorbeeld rijst dat twaalfhonderd liter water per kilogram verbruikt”, schetst Michiel ten Duis, senior head of marketing bij HZPC. “Het kan en moet echter nog duurzamer. Klimaatmaatregelen, de Green Deal, de druk op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. De uitdagingen kunnen overweldigend overkomen. We zitten op de route van harde verandering waar iedereen een steentje aan bij kan dragen.
”Met ‘Even Greener’ komt HZPC met een serie duurzame aardappelrassen met een nog lagere impact op het milieu. “Elk ras uit deze selectie scoort bovengemiddeld goed op vijf eigenschappen: beperkt waterverbruik, minder benodigde meststoffen, hoge ziektebescherming, lange bewaarperiode en een hoge opbrengt.” Afnemers bepalen zelf welke eigenschappen zij het meest belangrijk vinden met behulp van de Even Green calculator. Hiermee selecteren zij de duurzame aardappelen die aan hun wensen voldoen. Met Camelia, Cayman en Emanuelle heeft HZPC drie nieuwe rassen in dat pakket.
“Camelia is een van de meest robuuste rassen, die we hebben. Het past perfect in de hele keten met efficiënt nutriëntengebruik. Het is ook een ras dat goed omgaat met een lager waterverbruik. Het is een grote aardappel, die goed kookt en bakt. Zeer geschikt voor de traditionele en retailmarkt. Cayman is onze ster. Die kan in de meest moeilijke omstandigheden groeien. Geschikt als ‘home fries’. De teelt kan in Europa, Afrika en Azië. Ook biologisch kan. Emanuelle is een diepgele lang ovale aardappel met een goede textuur, die alom wordt gewaardeerd. Het ras gaat nuttig om met de beschikbare nutriënten en laat in de verwerking nul residuen zien. Emanuelle is vooral voor de Europese markt, maar heeft ook exportpotentie.” Mozart, Sagitta en Taurus zijn ook rassen die in het ‘Even Greener’-pakket van HZPC zitten. “De toekomst start in de grond”, benadrukt Ten Duis.
Hybride veredeling
Een andere ontwikkeling waar HZPC stevig op inzet is hybride veredeling. Een techniek die al honderd jaar in mais wordt toegepast en ook bij bijvoorbeeld suikerbieten en tomaten gemeengoed is. Volgens projectleider Ad Vrolijk van HZPC draait het daarbij vooral om controle van genetica. “Hybride aardappelveredeling is een methode die verdergaat dan het kruisen van twee rassen. Bij het kruisen is de uitkomst ongewis: welke goede eigenschappen zijn overgenomen in het nieuwe ras en welke niet. Met hybride aardappelveredeling hoef je niet te gokken, je gaat naar de kern, het dna. En dankzij big data weten we welke genetica we moeten combineren in nieuwe rassen.”
Met ‘gefocusd’ kweekwerk kan sneller worden ingespeeld op behoeften van telers. “Het opent de deuren naar markten, die we nu met pootgoed niet open krijgen”, benadrukt Gerard Backx. “Het betekent niet dat we het kweekwerk bijvoorbeeld hier uit Nederland vervangen, maar we creëren plekken als Centraal-Afrika en Centraal-Azië als nieuwe markt. Zie het daarom ook niet als een bedreiging. Hybride veredeling is alleen een kweekmethode. Het is geen magie. De mensen zullen het verschil niet proeven. Mijn hybridedroom is dat we de aardappel snel kunnen aanpassen, zodat je ze nog beter kunt maken voor deze markten. Zonder het risico op resistenties waardoor die deuren toch nog toe gesloten blijven. Hybride veredeling helpt op deze manier om de monden daar ook te voeden.”
Tekst en beeld: Martin de Vries
