De consumentenprijsindex van brood is in september 2022 uitgekomen op 115 punten (2015=100), 1 procent hoger dan twee maanden ervoor en 9 procent hoger dan in september 2021. De verkoopprijzen van producenten van brood en broodproducten zijn de afgelopen twee maanden gelijk gebleven op 114 punten; dat is 8 procent hoger dan een jaar eerder. De index van de tarweprijs af boerderij lag in september op 197 punten, 17 procent lager dan twee maanden eerder, maar 38 procent hoger dan in september 2021.
Ontwikkeling tarweprijs
De afgelopen drie jaar, tot eind 2021, was de prijs van brood stabiel. Dit komt doordat de industrie de grondstofvoorziening en de bijbehorende prijsrisico’s afdekt met contracten. De consumentenprijzen en producentenprijzen zijn dan ook op korte termijn weinig gevoelig voor veranderende telersprijzen. Dit is sinds begin 2022 echter aanzienlijk veranderd.
De consumentenprijsindex van brood is in september 2022 uitgekomen op 115 punten (2015=100), 1 procent hoger dan twee maanden ervoor en 9 procent hoger dan in september 2021. Door de oplopende grondstof- en energieprijzen en personeelskosten zijn de productiekosten in de bakkerijen hoger geworden. De verkoopprijzen van producenten van brood en broodproducten lagen in september even hoog als in juli, en zijn met 7 procent gestegen ten opzichte van een jaar eerder.
Tarweprijs fluctueert sterk in 2022
Bij de start van het seizoen 2021-2022 – na de oogst in augustus vorig jaar – daalde de telersprijsindex eerst naar 136 punten, maar steeg daarna fors om in maart 2022 uit te komen op 223 punten. De maanden daarna steeg de prijs minder snel en kwam in juli 2022 uit op 236 punten. In september lag de prijsindex op 197 punten. Dat is 17 procent lager dan twee maanden eerder, maar wel 38 procent hoger dan een jaar eerder.
Er is wereldwijd een grote vraag naar tarwe, onder andere vanuit China, terwijl de voorraden beperkt zijn en de export vanuit Oekraïne en Rusland – samen goed voor 30 procent van de mondiale tarwe-export – vanwege de oorlog stagneerde.
Graandeal
Om de graanexport vanuit Oekraïne weer mogelijk te maken, hebben Turkije en de Verenigde Naties een handelscorridor opgezet (graandeal). Begin augustus 2022 is de graanexport vanuit Oekraïne via de Bosporus mondjesmaat hervat. Deze graandeal wordt na 19 november met 120 dagen verlengd. In Oekraïne werd door de oorlog echter een derde minder tarwe gezaaid. Ondanks een recordoogst in Rusland, wordt Russisch graan door handelssancties minder makkelijk wereldwijd verkocht.
Nederlands graanareaal met 33 procent uitgebreid in 2022
De Oekraïne-oorlog heeft in Nederland tot een uitbreiding van het graanareaal met 15.000 ha geleid. Ondanks de oplopende teeltkosten maken de hoge telersprijzen een verdere areaaluitbreiding ook voor komend seizoen (2023/2024) waarschijnlijk. De net binnengehaalde Nederlandse oogst van 2022 wordt gekenmerkt door een hoge graanopbrengst van goede kwaliteit. De totale Nederlandse tarweproductie wordt geraamd op 1,3 miljoen ton, 33 procent meer dan een jaar eerder (2021).
Droogte ook invloed op tarweprijs
In grote delen van Europa is als gevolg van de droogte een lagere opbrengst gerealiseerd. Exporteur Argentinië kampt door droogte ook met een lage tarweoogst en daarnaast is in de VS was de tarweoogst kleiner dan voorzien. In Australië wordt wederom een grote oogst verwacht en ook voor Rusland is een recordoogst voorspeld.
De FAO gaat uit van een recordoogst maar verlaagde onlangs haar oogstraming voor tarwe in 2022 naar 783,8 miljoen ton. De ingeschatte eindvoorraad werd iets naar beneden bijgesteld. Hoe kleiner de voorraden, des te lastiger tegenvallers in de oogst kunnen worden opgevangen. Bovendien is de wereldwijde tarweconsumptie nog steeds groter dan de productie. De onzekere situatie leidt tot volatiele prijzen.
Tarwe-export vanuit VS, EU en Rusland
De VS en de EU vormen samen met Rusland de top 3 van tarwe-exporteurs in de wereld. Overigens komt Nederlandse broodtarwe en meel vooral uit Frankrijk en Duitsland, maar ook die worden vanwege de mondiale situatie duurder. De sterk opgelopen energieprijzen hebben ook effect op logistieke kosten en de productiekosten van brood.
De prijs die de consument voor brood moet gaan betalen zal naar alle waarschijnlijkheid blijven stijgen. De crisis heeft ook impact op de beschikbaarheid van kunstmeststoffen, waarvan Rusland en Belarus belangrijke exporteurs zijn. De beperkte beschikbaarheid van kunstmest kan een negatieve invloed hebben op zowel de inzaai als de opbrengstverwachting van het voorliggende seizoen.
Wereldwijde vraag naar tarwe blijft oplopen
Ten slotte is de tarweprijs hoog door een oplopende wereldwijde vraag. Naast het gebruik voor consumptiedoeleinden is er eveneens meer vraag naar tarwe voor de productie van bio-ethanol. Dit is een gevolg van de hoge energie- en brandstofprijzen. Ook valutaire ontwikkelingen, zwakte in de grondstoffenmarkten, maar vooral de zeer sterk opgelopen geopolitieke spanningen hebben een effect op de tarwe- en broodmarkt.
Bron: Agrimatie
