Voor een effectieve virusbeheersing in pootaardappelen zette Delphy op de Pootaardappeldag in Emmeloord de beschikbare maatregelen op een rij. Virusolie blijkt het ene jaar met de winst ervandoor te gaan, maar in het andere jaar juist op de laatste plek te eindigen. Hoe passen we virusolie op de juiste manier toe?
Dit jaar is er een streep gegaan door Karate Zeon en Ninja. Gazelle kent een herregistratie, waardoor het niet langer in waterwinningsgebieden is toegelaten. In andere gebieden is voor het sluiten van het gewas één bespuiting toegestaan. Wanneer wordt gestart met Gazelle na sluiten van het gewas, mag het middel twee keer worden toegepast. Met een aanvulling van Karate Next, dat overigens dezelfde actieve stof bevat als in Mavrik, komt de insecticidenpuzzel opnieuw ter tafel. Steeds minder toepassingen en keiharde drifteisen zijn de realiteit.
Alternatieve virusbeheersing
Daarom onderzocht Delphy in 2025 opnieuw naar alternatieve methoden voor virusbeheersing in pootaardappelen. ‘Normale’ virusbeheersing, intensief gebruik van virusolie en wit kleuren van aardappelruggen werd voor het derde jaar op rij vergeleken. Vanaf 2025 is ook het gebruik van silicium meegenomen.
Er waren grote verschillen te zien tussen de onderzoeksjaren. In 2023, een jaar met een vroege, hoge luizendruk, werden de minste viruszieke planten gevonden waar de ruggen wit waren gekleurd. Een mozaïekpatroon zorgt er namelijk voor dat de aandacht van de bladluizen naar donkergekleurde gronden wordt getrokken, weg van de pootaardappelen. In 2023 viel het wit kleuren van de aardappelruggen precies voor dagen met een hoge luizendruk, en boekte hierdoor goede resultaten.
Juiste inzet virusolie
Het gebruik van de virusolie viel in 2023 tegen. “Dit komt doordat de virusolie in dat proefjaar alleen werd ingezet op dan nog gezonde planten. De rijen met 100 procent besmette planten met Y-virus werden niet meebehandeld bij de objecten met virusolie. En daar zit de crux”, vertelt Jan Salomons van Delphy. “Virusolie remt de opname uit zieke bronplanten, maar als een luis al besmet is, stopt virusolie de overdracht naar gezonde planten niet of nauwelijks.”
In 2024 was de virusdruk over het algemeen laag en werden er statistisch gezien geen grote verschillen gezien tussen de verschillende maatregelen. “Wat wel opmerkelijk is, is dat we in de afgelopen jaren geen een keer statistisch verschil zagen in het aantal knollen per strekkende meter en de opbrengst tussen de verschillende groepen. Terwijl je zou verwachten dat intensieve inzet van minerale virusolie ook op dat niveau doorwerkt.”
De resultaten van 2025
In 2025 was de vectordruk al vroeg in het seizoen nog eens twee keer zo hoog als in 2023. Er werden zowel perzikbladluizen als zwarte bonenluizen aangetroffen. Twee vectoren waren dus betrokken bij de overdracht van Y-virus, wat de hoge virusdruk kan verklaren. Daarnaast is er naar verwachting insleep van buiten het perceel opgetreden. Naastgelegen consumptieaardappelen en opslag van aardappelplanten kunnen namelijk ook de bladluizen huisvesten.
De definitieve resultaten van de veldproef zijn nog niet binnen, maar Salomons doet wel alvast een voorspelling. “Aangezien er best veel virusolie is gebruikt door pootgoedtelers, acht ik de kans groot dat veel besmettingen zijn veroorzaakt door naastgelegen percelen. Hier ligt dan ook een uitdaging voor de virusbeheersing. Gaan we met de buren in gesprek? Of bieden we extra aandacht aan de buitenste 25 meter van onze eigen percelen? Feit is namelijk nog steeds dat de meeste besmetting binnen je eigen perceel optreedt, dus als je met een intensief gebruik van virusolie, het inzaaien van granen of een Y-virusresistent ras het virus buiten je perceel kunt houden, biedt dit kansen.”
Daarnaast is het mogelijk om hoogwaardig pootgoed extra goed te beschermen door gebruik te maken van luizengaas of dit deel van het perceel wit te kleuren. Andere mogelijkheden voor virusbeheersing zijn tussenzaai van gerst of haver, wat aan het begin van het seizoen direct felgroen dient te kleuren voor het vormen van een mozaïek, en het plaatsen van stro tussen de ruggen om luizen te desoriënteren.
Virusbeheersing in 2026
Voor virusbeheersing in de pootgoedteelt in 2026 adviseert Salomons om goed te puzzelen met het aantal beschikbare insecticiden, de verschillende alternatieven op een rijtje te zetten en extra aandacht te besteden aan de randen van het perceel. “Start vroeg in het seizoen met virusbeheersing. Wees je ook bewust van de kansen en onmogelijkheden van bepaalde maatregelen, want zo voorkom je teleurstellingen. Een besmet perceel red je namelijk niet meer met virusolie.”
Bladrolbeheersing
Bladrol is sinds een paar jaar weer terug van weggeweest. Voor een effectieve beheersing van deze ziekte is het volgens Salomons van belang om op de hoogte te zijn van de levenscyclus van de vector. “Bladrol wordt alleen overgedragen via de perzikbladluis en na één dag op een zieke plant is de luis pas besmet. Maar weet wel, dan blijft de luis voor de rest van zijn leven besmet. De enige mogelijkheid om bladrol te beheersen is dan ook vroege selectie en gebruik te maken van luizendoders. Daarom werkten Amigo en Actara in het verleden zo goed.”
Daarnaast adviseert Salomons om het spuitinterval van tien tot veertien dagen aan te houden en de volle dosering te gebruiken, zodat de luizen daadwerkelijk worden gedood.
Tekst: Kim Sjoers
Beeld: Beeldarchief Prosu
