Door de aanhoudende droogte missen late rassen zaaiuien de laatste groeiweken. De groei van alle rassen staat dit seizoen überhaupt onder druk. Volgens de rassencatalogus bieden raseigenschappen kansen onder uiteenlopende teeltomstandigheden, maar waar doe je in de praktijk goed aan? Op het demoveld van PPA in Dronten lagen verschillende zaaiuienrassen van De Groot en Slot, Hazera en Syngenta op een rij en gaven specialisten adviezen voor nu en volgend teeltseizoen.
In een ‘normaal’ groeiseizoen was er vanmiddag waarschijnlijk een duidelijk verschil te zien tussen de stand van verschillende rassen. De late rassen zouden op deze Flevolandse kleigronden nog twee à drie weken groei moeten kunnen hebben, terwijl vroege rassen al de rooidatum naderen.
Dit jaar is het echter anders. Een verschil van anderhalve week tot twee weken tussen de rooidatum van vroege en late rassen is de realiteit. Alle partijen op dit demoveld zijn relatief licht en hebben te lijden gehad onder de hitte, ondanks dat er vijf beregeningsbeurten zijn toegepast.
Late rassen op kleigronden
Kan volgend teeltseizoen met de rassenkeuze hierop worden geanticipeerd? “Over het algemeen stellen we: late rassen op zware gronden en vroege rassen op lichte gronden”, deelt Menno van der Vliesvan Hazera. “Lichte gronden zijn eerder in het seizoen klaar om te worden ingezaaid, terwijl kleigronden later in het seizoen nog potentie hebben. In de praktijk missen we dit jaar op kleigronden die laatste weken, maar als je volgend jaar zou besluiten om hier een vroeg ras te zaaien, zal dit niet de oplossing zijn voor het droogteprobleem. Je zult alsnog te maken kunnen krijgen met aanhoudende droogte en dat is voor ieder ras uitdagend. Daarnaast moet je ook maar vroeg in het seizoen kunnen zaaien.”
Wel is het zo dat diepwortelende rassen makkelijker aansluiting kunnen vinden op bodemvocht, mits dat beschikbaar is. Wanneer er voldoende kan worden beregend, zijn deze rassen dan ook in het voordeel.
Al met al blijft rassenkeuze maatwerk per bedrijf. “Sluit je rassenkeuze aan op je teeltdoel en teeltomstandigheden. Dat blijft het allerbelangrijkste”, aldus Van der Vlies.
Geschikt ras kiezen
Daar sluit Tom Langenberg van De Groot & Slot zich bij aan. “Kies een ras dat bij je teeltomstandigheden past en hoe je je product wilt afzetten. Teel je voor de bewaring of juist veel tonnen af land? Dat is nogal bepalend voor welk ras geschikt is.”
Is er volgend jaar voldoende zaaizaad?
Op het demoveld blikt Langenberg alvast vooruit naar komend teeltseizoen. “Vooralsnog is het de vraag of van alle gewenste rassen komend teeltseizoen voldoende zaaizaad beschikbaar zal zijn. In de gebieden met zaadproductie is het namelijk ook extreem droog geweest. Dus daar kunnen we nu nog geen beloftes over doen.”
“Naar verwachting zal er wel voldoende zaaizaad zijn, maar mogelijk niet van alle gewenste rassen in grote hoeveelheden, dus kan het zijn dat je moet uitwijken naar een ander ras.”
Goede opkomst belangrijk bij Syngenta
Syngenta toonde twee gele rassen en één rood ras op het demoveld. Als een van de grootste wereldwijde partijen in zaden zijn zaaiuien nog een relatief kleine teelt in het productportfolio. Maar hier stopt het bedrijf steeds meer aandacht in. “Zaadbeschikbaarheid, portfolio van vroeg tot laat en van zand tot zware klei, en inspelen op klimaatverandering zijn de dingen waar wij in de veredeling ons bewust mee bezighouden”, aldus Cees Allaartvan Syngenta.
“Vanaf seizoen 2027 behandelen wij als onze uienzaden met Epivio, een groeistimulant uit eigen huis van Syngenta die net het extra zetje kan geven, als het bij de kieming na het zaaien even moeilijker wordt.”
Wat kunnen we dit seizoen nog doen?
De zaaiuien in Flevoland beginnen op veel percelen al te strijken. Veel tonnen zullen er niet meer bij gaan komen. Is er nog iets wat we dit seizoen kunnen doen om de uien nog een laatste steuntje in de rug te geven?
“Beregening vormt op dit moment een groot risico”, deelt Arjan van Ramshorst van PPA. “Open schachten op afrijpende percelen kunnen een ingang vormen voor bacterierot en fusarium. Wees daarom heel erg voorzichtig met beregening. Dat zal ik je in deze fase van het groeiseizoen niet zomaar meer aanraden en hangt echt van de stand van je perceel af.”
Meer over PPA en het demoveld
Dit demoveld is gelegen tegenover de locatie van PPA in Dronten. Dit agrarisch bemiddelingsbureau houdt zich bezig met bemiddeling, teelt en op- en overslag van uiensoorten en witlof.
Aan de voorzijde van dit demoveld van zeventien hectare ligt een blok voor de zaadproductie voor De Groot en Slot. Op het naastgelegen demoveld staan rassen met gele en rode zaaiuien van De Groot en Slot, Hazera en Syngenta. Tijdens de bijeenkomst liggen de verschillende rassen op zwad, zodat maat en kwaliteit kunnen worden beoordeeld. Over het algemeen vallen alle partijen op het oog licht uit, maar vrijwel alle uien zitten nog boven de veertigmaat.
Dit perceel is op 22 april ingezaaid, na een voorvrucht van winterpeen en ploegen aan het eind van 2025. Het perceel is vijf keer beregend, waarvan vier keer een watergift van vijftien millimeter gedurende het teeltseizoen en één watergift na opkomst.
Tekst en beeld: Kim Sjoers
