Niet alleen nieuwe resistente rassen, maar ook een andere manier van telen kan spinazie weerbaarder maken tegen ziekten. Onderzoekers van de Universiteit Utrecht kijken daarom naar de omstandigheden waaronder het gewas groeit. Vooral de hoge plantdichtheid in de huidige teelt krijgt daarbij aandacht. Meer ruimte tussen planten kan de natuurlijke afweer versterken.
Spinazie wordt in de praktijk op hoge dichtheden geteeld. Dat levert snel veel blad en daarmee een hoge productie per hectare op. Volgens plantenwetenschapper Guido van den Ackerveken van de Universiteit Utrecht heeft deze teeltwijze echter ook een keerzijde. Planten die dicht op elkaar staan, investeren relatief veel energie in snelle groei om voldoende licht op te vangen. Dat kan ten koste gaan van hun natuurlijke afweer tegen ziekteverwekkers.
Promovendus Melanie Mendel onderzocht hoe valse meeldauw spinazie infecteert. Volgens haar betekent het sterker maken van spinazie ook dat we de manier waarop we het telen moeten veranderen.
Minder dicht zaaien versterkt afweer
Onderzoek van de Universiteit Utrecht laat zien dat de plantdichtheid invloed heeft op de weerbaarheid van spinazie. Wanneer planten meer ruimte krijgen en daardoor minder concurrentie om licht ervaren, kunnen ze meer energie steken in hun afweer.
Dat betekent volgens de onderzoekers niet automatisch dat telers simpelweg minder planten per hectare moeten gaan telen. Een lagere plantdichtheid kan immers gevolgen hebben voor de opbrengst. De uitdaging is om een teeltsysteem te ontwikkelen waarin de planten voldoende ruimte krijgen om weerbaar te groeien, zonder dat dit ten koste gaat van de productie.
Valse meeldauw belangrijke uitdaging
Een belangrijke aanleiding voor het onderzoek is valse meeldauw. De ziekte wordt veroorzaakt door Peronospora effusa en vormt een groot probleem in de spinazieteelt.
Veredelaars ontwikkelen voortdurend resistente spinazierassen, maar de ziekteverwekker past zich eveneens aan. Daardoor kunnen nieuwe fysio’s ontstaan die bestaande resistenties doorbreken. Alleen blijven zoeken naar nieuwe resistentiegenen biedt volgens de Utrechtse onderzoekers daarom geen volledige oplossing voor de langere termijn.
Teelt en veredeling combineren
De onderzoekers zoeken daarom naar een combinatie van genetische resistentie en aanpassingen in de teelt. Daarbij wordt onderzocht welke eigenschappen ervoor zorgen dat spinazie bij een ruimere stand sterker wordt zonder te veel opbrengst in te leveren.
Een mogelijke route is het ontwikkelen van rassen die bij een lagere plantdichtheid meer of grotere bladeren produceren. Zo zou het aantal planten per vierkante meter omlaag kunnen, terwijl de totale bladproductie op peil blijft. Tegelijkertijd krijgen individuele planten meer ruimte om hun natuurlijke afweer te benutten.
Van maximale productie naar weerbaar gewas
Volgens Mendel vraagt het verbeteren van spinazie daarmee om een bredere blik dan alleen veredeling op resistentie. Ook de manier waarop het gewas wordt geteeld bepaalt hoe vatbaar een plant uiteindelijk is voor ziekteverwekkers.
Het onderzoek richt zich daarom op de wisselwerking tussen genetica, plantdichtheid, lichtconcurrentie en natuurlijke afweer. De onderzoekers hopen daarmee aanknopingspunten te vinden voor spinazierassen en teeltsystemen die productie combineren met een grotere weerbaarheid tegen ziekten.
Bron: Universiteit Utrecht
