De consumentenprijsindex van brood is in december uitgekomen op 101 punten (2015=100), 3% hoger dan in oktober en bijna 1% hoger dan vorig jaar. Door de lagere tarweoogsten wereldwijd in 2018 is de prijsindex af boerderij in augustus 2018 sterk opgelopen tot 123 punten, wat 28% hoger is dan vorig jaar. De verkoopprijzen van producenten van brood en broodproducten zijn de afgelopen twee maanden nauwelijks veranderd.
Deze prijzen zijn weinig afhankelijk van de actuele ontwikkelingen op de wereldtarwemarkt, omdat de prijsrisico’s en grondstofvoorziening veelal worden afgedekt door contracten.
Prijsontwikkeling
De prijsindex van de telersprijzen is sinds eind 2012 gedaald van 156 punten tot 86 punten in juli 2016 (2015=100). Sinds het begin van het oogstseizoen 2018 zijn de telersprijzen opgelopen tot 123 punten in december. Dit is 27 punten (of 28%) hoger dan een jaar eerder. De opwaartse prijsdruk hangt samen met een lagere productie wereldwijd. Als oorzaak gelden slechte groeiomstandigheden in de EU, het Zwarte Zeegebied, Canada, Argentinië en Australië. Tarwe-exporteur Rusland exporteert meer dan voorzien en samen met de sterkere wisselkoers van de euro ten opzichte van de dollar benadeelt dit de Europese export. China is meestal zelfvoorzienend voor tarwe, maar vanwege de geringe oogst zal China waarschijnlijk dit seizoen tarwe importeren. De verwachting is dat door de lagere mondiale tarweoogst van dit jaar de hogere tarweprijzen ten minste stand houden.
De prijsindex voor bakkerijproducten (PPI) vertoont tot oktober een heel licht stijgende tendens. Medio 2017 lag de index op ruim 101 punten, en steeg naar 103 punten in september 2018 (2015=100). In december ligt de producentenindex op 102 punten. De stabiele prijs houdt verband met het via contracten afdekken van de grondstofvoorziening en de bijbehorende prijsrisico&39;s door producenten van brood en broodproducten. De consumentenprijsindex ligt sinds begin 2018 boven 99 punten. In december 2018 steeg de consumentenprijsindex naar 101 punten, bijna 3% hoger dan twee maanden daarvoor. Daarmee ligt de prijs nu een kleine 1% hoger dan in december vorig jaar. De veranderende telersprijzen hebben dus op korte termijn weinig effect op producenten- en consumentenprijzen.
Keten
Brood is te koop in supermarkten, die het betrekken van industriële bakkerijen, en bij ambachtelijke bakkers. De laatsten kopen grondstoffen bij de groothandel voor bakkerijgrondstoffen. Industriële bakkerijen kopen meel of melanges vaak rechtstreeks van de Nederlandse maalindustrie. Die koopt baktarwe voornamelijk op de wereldmarkt via traders en handelaren. De laatsten kopen tarwe rechtstreeks van collecteurs, boeren of via termijnmarkten.
Toelichting op drie niveaus
Ruim 80% van het brood wordt verkocht in de supermarkten. Er zijn ongeveer 2.300 ambachtelijke bakkers in Nederland, maar het aantal is dalend. Industriële bakkerijen produceren het brood voor de supermarkten.
Het aantal industriële bakkerijen is klein en de markt is geconcentreerd. Twee Nederlandse industriële bakkerijen produceren 40 tot 60% van het brood en banket. Meel wordt vaak rechtstreeks gekocht bij maalderijen. De grootste maalderij in Nederland is Meneba, die een aandeel heeft van 65%. Daarnaast kent Nederland twee middelgrote maalderijen en een aantal kleinere. Zij importeren gezamenlijk rond de 80% van de tarwe, voornamelijk uit Frankrijk en Duitsland.
Het merendeel van de 1,2 miljoen ton tarwe die jaarlijks door ongeveer 7.700 Nederlandse akkerbouwers wordt geproduceerd, is zachte tarwe. Deze is minder geschikt als baktarwe en wordt grotendeels benut als veevoer. Maar ongeveer 100.000 ton van het in Nederland geproduceerde graan – vooral tarwe – wordt verwerkt door de Nederlandse maalindustrie.
Prijsvorming
Ten opzichte van de prijzen af boerderij zijn de consumentenprijzen en producentenprijzen zeer stabiel. Industriële bakkerijen hebben vaak langlopende relaties met supermarkten, door de complexiteit van het productieproces en de specificaties van hun afnemers. Soms worden meerjarige contracten opgesteld. Prijzen worden daarin niet vastgelegd. De grondstoffen bestaan behalve uit meel, uit ingrediënten als oliën en vetten, suiker, eieren, en enzymen of halffabricaten (mixen) en broodverbetermiddelen. Ook prijsontwikkelingen in deze ketens beïnvloeden de producentenprijs. De beurs van Rouen is een belangrijk ijkpunt voor de prijs waarvoor industriële bakkerijen inkopen. Zij stellen contracten op met maalderijen om hoeveelheden af te dekken. De graanprijs af boerderij fluctueert van jaar tot jaar en is sterk afhankelijk van de vraag- en aanbodontwikkelingen op de mondiale markt. Het weer heeft grote invloed. De graanprijs bestaat uit een basisprijs en een toeslag voor kwaliteit.
Prijsindices
De prijsindex af boerderij betreft de prijzen van Nederlandse zachte tarwe en spelt en niet die van de wereldmarktprijs van harde tarwe.
Bron: Agrimatie
