De Akkerbouwkrant bestaat 10 jaar. Ter ere van dit jubileum worden de komende tijd artikelen uit het allereerste uur van dit vakblad gedeeld. Deze keer blikken we terug op het artikel van akkerbouwer Jan Willem Bakker uit het Friese Munnekezijl. Vanwege het biologisch karakter van zijn bedrijf werkt hij al jarenlang met niet-kerende grondbewerking en een vast rijpadensysteem. Hoe keek de akkerbouwer in 2016 naar vaste rijpaden?
De gedachten om vanaf het rijpad te boeren komt voort uit de behoefte om de kwaliteit van de teelt te verbeteren: “Kwaliteit en opbrengst zorgen voor betere bedrijfsresultaten. Als akkerbouwer wil je continuïteit realiseren met elk jaar een stabiel inkomen”, vertelt Jan Willem Bakker van BakkerBio.
“Om dit te bereiken moet het gewas ongestoord groeien, is een betere sortering nodig en goede opbrengsten. Het rendement van maximaliseren van de opbrengst is laag. Grond en basisbemesting moeten sowieso goed zijn. Constante meerwaarde bereik je alleen door efficiënter te werken, maar vooral door te kijken naar wat de plant nodig heeft. In de biologische akkerbouw moeten we veel vaker door het gewas heen. Denk aan eggen en schoffelen. Het vast rijpadensysteem zorgt ervoor dat de groei van het gewas niet verstoord wordt.”
“Akkerbouw is geen scheikunde, maar biologie”
“Ons beroep wordt door veel mensen gezien als scheikunde, maar in mijn optiek is akkerbouw vooral biologie.” Het vast rijpadensysteem is hier een onderdeel van, volgens Bakker. “Het rijspoor waarvoor wij gekozen hebben is 3,20 meter. Dit is voor ons de best werkbare afstand. Allereerst moest de trekker daarvoor natuurlijk worden verbreed. De mechanisatie was al afgestemd op drie meter, zoals op de meeste akkerbouwbedrijven, dus dar hoefde weinig aan te worden aangepast. Een mechanisatiebedrijf hier uit de buurt heeft mij daarmee prima geholpen.”
Investeringen in vast rijpadensysteem
Met de mechanisatie op de juiste afstand, kwam Bakker voor een volgende uitdaging te staan: “We hadden allereerst te maken met het wegtransport. We hebben twee locaties en de machine moet weleens van a naar b. Het pad naar het erf moest wel breder worden gemaakt, dus ook dat was een extra investering.”
Omdat ze bij Bakker meerdere werkgangen combineren tot één werkgang moest er ook een nieuwe trekker komen. Dit is echter geen investering die per definitie gedaan moet worden bij de overstap op een vast rijpadensysteem. De kosten hoeven dus niet heel erg hoog op te lopen: “Sterker nog het brandstofverbruik is dertig procent minder geworden doordat het vast rijpadensysteem ervoor zorgt dat we de percelen niet meer hoeven los te trekken of te frezen.
Rendabiliteit
Is dit teeltsysteem dan voor de gemiddelde akkerbouwer rendabel? Bakker is daarover heel duidelijk: “Elke investering in de bodem verdient zichzelf terug. Ik was eerst ook sceptisch vanwege de kosten, maar achteraf vallen die best mee. Zeker als je bedenkt dat je een betere sortering krijgt en stabielere opbrengsten. Dan besef je dat het al snel rendabel is, zelfs voor kleinere akkerbouwers heeft dit systeem een meerwaarde. Het geeft een stuk bedrijfszekerheid. Vooraf is het moeilijk uit te rekenen hoeveel het oplevert, maar achteraf zegt iedereen: had ik dit maar eerder gedaan.”
Strikte voorwaarden, goede resultaten
“We telen – naast pootgoed – hoofdzakelijk bloemkool en knolselderij”, vervolgt Bakker. “Bij het telen van bloemkool moet het honderd procent goed zijn. De basisvoorwaarden vooraf moeten perfect zijn. Het bereiken van die ideale voorwaarden lukt ons goed, met vaste mest als enige bemesting. Alleen als het bodemleven in balans is, kan ik kwaliteit en hoge opbrengsten garanderen. Gemiddeld zorgt het werken vanaf vaste rijpaden voor zeven procent meeropbrengst. Daarmee wordt een groot deel van onze inspanningen beloond.”
Bakker beseft dat overstappen naar een totaal ander teeltsysteem niet over één nacht ijs gaat: “Als je al een paar jaar niet veel verdient, dan is overstappen lastig. Dat begrijp ik heel goed. De overstap naar niet-kerende grondbewerking was voor ons vele malen groter dan naar vaste rijpaden. Maar beide beslissingen hebben ons bedrijfszekerheid, continuïteit en een betere kwaliteit opgeleverd.”
10 jaar Akkerbouwkrant
In de allereerste Akkerbouwkrant, in maart 2016, stond dit artikel op de cover. Ondanks de hoge verwachtingen van dit teeltsysteem, hebben niet veel akkerbouwers de afgelopen tien jaar de overstap naar vaste rijpaden gemaakt. Toch brengt dit ondernemersverhaal dit teeltsysteem weer aan de orde.
Past u een vast rijpadensysteem toe?
Hoe kijkt u in 2026 naar de toepassing van een vast rijpadensysteem?
Past u het vast rijpadensysteem toe en wilt u hier graag meer over vertellen? Neem dan contact op met onze redactie via akkerbouwactueel@prosu.nl.
Tekst: Prosu bv en Kim Sjoers
Beeld: Prosu bv
