Tijdens zijn laatste vergadering op 9 november 2022 schat de NEPG dat de wereldwijde aardappelproductie in 2022 in de NEPG-zone (EU-04) met zes procent zal dalen ten opzichte van vorig jaar.
De regen in september hielpen een groot deel van de aardappelvelden om eind september – begin oktober extra tonnen te produceren. De wereldwijde productie is hoger dan verwacht, maar er zijn grote regionale verschillen, met gebieden in Noord-Nederland met zeer goede opbrengsten, door meer regenval en ook wijdverbreide irrigatie. In delen van West- en Noord-Duitsland zijn de opbrengsten overwegend gemiddeld. Gebieden in sommige delen van België en nog meer in Frankrijk lieten zeer teleurstellende opbrengsten zien. In deze gebieden zullen sommige boeren niet al hun contracten kunnen nakomen.
Definitief aardappelareaal
De tabel hieronder laat het definitief aardappelareaal in de NEPG-zone en de verwachte totale productie zien.
In 2022 waren de opbrengsten per hectare meer verschillend en meer verspreid over landen, regio’s en boerderijen dan ooit tevoren. Lokale weersinvloeden met zeer ongelijke temperaturen en neerslagverdeling, en het feit dat er al dan niet irrigatie werd gebruikt, hebben geleid tot grote opbrengstspreidingen variërend van minder dan 30 ton per hectare tot meer dan 65 ton per hectare. De algehele productie kon worden verfijnd binnen een paar weken in afwachting van de eerste voorraadramingen in de NEPG-zone.
Torenhoge productiekosten
Torenhoge productiekosten, zowel huidig als verwacht en goede graanprijzen hebben boeren ertoe aangezet om meer graan zoals gerst en tarwe te zaaien. Dit zal gevolgen hebben voor het aardappelareaal.
Geen enkele boer in de NEPG-zone heeft de afgelopen maanden de stijgende productiekosten niet gevoeld. Er zijn hier twee voorbeelden getoond, maar er kunnen nog een dozijn verschillende andere prijzen of indexen zijn getoond.
Gemiddeld zijn de elektriciteitsprijzen in de NEPG-zone tussen oktober 2021 en oktober dit jaar met 280 procent gestegen. Dit variërend van 50 tot maar liefst 500 procent stijging. In dezelfde periode zijn de dieselprijzen met 55 procent gestegen, variërend van 34 tot 95 procent.
Dalende opbrengsten en hogere kosten per ton
Wanneer men niet alleen de hogere productiekosten combineert, maar ook de trend van lagere opbrengsten per hectare (door klimaatverandering, bodemmoeheid…), dan zijn de productiekosten per ton gestegen en nog meer aan het stijgen.
Contractprijzen
Contractprijzen en voorwaarden moeten rekening houden met deze evoluties, willen de verwerkers volgend seizoen niet het risico lopen met minder hectares en een tekort aan aardappelen te zitten. Eén van de manieren om voor aardappelen fair value (contractprijzen) te betalen, is door te werken met kostprijsindicatoren. Aankomende contractprijzen kunnen zijn gekoppeld aan een reeks prijsindexen van onder andere energie, kunstmest, machines en uitrusting, aannemerstarieven, gebouwen en opslagapparatuur. Een andere manier om dingen te zien, is door te kijken naar de productiekosten van telers en die te gebruiken als hulpmiddel om contracten op te stellen. Besluit een boer uiteindelijk niet om een gewas te telen omdat hij er winst op kan maken?
Bron: NEPG
