Vollegrondstelers tonen vanuit verschillende beweegredenen interesse in robotisering en precisietuinbouw. Dat bleek tijdens de Deelnemersdag van NPPL. Zo is er naast de aspergerobot ook voor broccoli een oogstrobot.
De meeste ontwikkelingen rond precisieteelt en autonoom rijdende werktuigsystemen waren tot nu toe vooral gericht op grootschalige akkerbouwmatige teelten, zoals uien en wortelen. Vollegrondsgroenten kregen minder aandacht. Terwijl sommige investeringen in deze deelsector vaak juist sneller terug te verdienen lijken. De vollegrondsgroenteteelt is relatief arbeidsintensief, en kenmerkt zich door een grotere omzet en marge per hectare. En met vaak meerdere plantingen per jaar kunnen robots meer draaiuren maken. Veel handelingen in vollegrondsteelten zitten in de oogst en verwerking, robotisering levert daar het meeste voordeel op. Denk hierbij aan automatische plantmachines, optische sorteerders en verpakkingsmachines juist des te meer.
Interesse in oplossingen
Uit een enquête van de Nationale Proeftuin Precisie Landbouw (NPPL) blijkt dat er wel interesse is bij telers en toeleveranciers in de vollegrondsteelt om deel te gaan nemen aan een NPPL-project. Daarin worden telers met een knelpunt in hun teelt concreet geholpen met het toepassen van robot-technieken die wel als praktijkrijp in de markt worden gepresenteerd, maar waar toch extra steun nodig is om er met vertrouwen mee aan de slag te kunnen gaan. Er zijn veertien inzendingen binnengekomen bij de uitvraag om in 2026 deel te nemen aan de NPPL-onderzoeken. Onderzoeker agro-robotica Toon Tielen van WUR ziet daarbij een brede variatie aan gewassen, specialisatie en schaalgrootte. Van 1,4 hectare tot 600 hectare, zowel gangbaar als biologisch.
Knelpunten
Een urgent issue uit de enquêtes is de beschikbaarheid van arbeid. Er is daarom onder andere behoefte aan autonoom gestuurde werktuigen. Voor traditionele teelthandelingen, maar zeker ook bij tragere additionele handelingen zoals UV-c toepassingen tegen schimmels. Een krimpend aanbod aan gewasbeschermingsmiddelen stimuleert daarnaast de zoektocht naar alternatieve onkruidbestrijdingsmethodes, zoals laserwieders. Dat biedt zeker kansen voor niet-volvelds gezaaide gewassen, waar autonoom mechanisch tussen de planten gewied kan worden. Verder is technische ondersteuning gewenst bij de teeltoptimalisatie, bijvoorbeeld door behoefte-afhankelijk binnen een perceel plaats-specifiek te kunnen bemesten.
Asperge-robot
Een voorbeeld van een afgerond NPPL+R Tuinbouw-project is de asperge-oogstrobot, die met een rijsnelheid van 3,5 km/uur zelfstandig asperges uit de grond vist. Bij de onafhankelijke metingen aan het begin van de dag vraagt de robot slechts een derde van het personeel, in vergelijking met de prestatie die menselijke aspergestekers leveren. Al is de verwachting dat dit voordeel aan het eind van de dag een stuk groter zal zijn, als de robot nog steeds even snel en met dezelfde nauwkeurigheid oogst. De geoogste kwaliteit is gelijkwaardig aan handmatig oogsten. Een van de geleerde lessen uit dit project is dat onafhankelijke validatie van de robot-prestaties inzicht en vertrouwen biedt aan de teler. Verder blijkt samenwerking tussen onderzoek, teler en toeleverancier nodig om de robottechniek beter te kunnen implementeren in de gehele bedrijfsvoering.
Geautomatiseerd broccoli oogsten
In de plannen voor 2026 zit een NPPL-project bij broccoliteeltbedrijf Laan in Andijk, voor het testen van een broccoli-oogstrobot van Cythe/AHS Europe. Teun Laan: “Onze focus ligt al langer sterk op robotisering, vanwege de lastige arbeidsbeschikbaarheid, wetgeving rond arbeid en motivatie van werknemers.” Op het bedrijf met honderden medewerkers in Nederland en Spanje is arbeid een belangrijk item. De oogstrobot is al aangeschaft. “Veel broccoli-bedrijven zijn nog heel voorzichtig en behoudend, want de machine is nog niet perfect. Maar we hebben er vertrouwen in dat we er wel gaan komen.” Rond de oogstrobot leven diverse vragen. Zo kijkt de leverancier alleen naar de oogstprestatie per uur. Maar de teler zou veel meer additionele informatie willen hebben. Laan: “Wat is bijvoorbeeld de maat van de broccoli die hij niet oogst? En wat is dan het te verwachten effect daarvan op de volgende oogstronde?”
